Biała śmierć? Zamienniki cukru

Cukier jest z nami od zawsze. Od najmłodszych lat go używamy – czy to do herbaty, kawy czy jako dodatek w pożywieniu. Nie jest wcale tak łatwo przestać go jeść, dlatego wynaleziono jego substytuty, które mają lepszy wpływ na organizm człowieka.

Czym jest cukier?

Mówiąc „cukier”, mamy zwykle na myśli „cukier spożywczy”, którego używamy do słodzenia napojów, do ciast i deserów. Pod względem chemicznym pod pojęciem „cukier” kryje się cała grupa związków chemicznych, wśród których wyróżniamy:

  • węglowodany proste
    • monosacharydy (jednocukry), np. glukoza, fruktoza
    • disacharydy (dwucukry), np. sacharoza, czyli cukier spożywczy
  • węglowodany złożone (wielocukry, polisacharydy), np. skrobia, glikogen

Wyraźnie widać, że węglowodany złożone to nie to samo, co cukry proste. Różni je budowa, a co za tym idzie – właściwości i sposób oddziaływania na organizm. W większości przypadków nasza dieta powinna bazować na węglowodanach złożonych, które zostaną rozłożone do cukrów prostych, ale w bardzo powolnym tempie.

Cukier stołowy, czyli sacharoza, może być otrzymywany z buraka cukrowego (cukier buraczany) oraz trzciny cukrowej (cukier trzcinowy). Pod względem budowy chemicznej i wartości odżywczej oba rodzaje cukru niczym się nie różnią. Zarówno cukier buraczany, jak i trzcinowy może występować jako biały cukier rafinowany (oczyszczony, pozbawiony melasy) oraz jako brązowy cukier zawierający niewielką ilość melasy, która nadaje mu barwę.

Cukier buraczany występuje w postaci ziaren różnej wielkości: puder, drobny, kryształ i rafinada. Wyszukanym rodzajem cukru jest kandyz lodowy – monokryształ sacharozy, który wygląda jak nieoszlifowane kamienie szlachetne oraz kandyz bursztynowy o brązowej barwie, wyglądem przypominający bursztyn. Spotkać można też głowę cukru, czyli bryłkę o kształcie stożka powstającą poprzez sprasowanie kryształków.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w 2015 roku wydała raport dotyczący spożycia cukru przez dorosłych i dzieci oraz rekomendacje wskazujące bezpieczne ilości cukrów w diecie. Obecnie przyjmuje się, że ograniczeniu powinny podlegać cukry wolne, czyli te dodawane do żywności, oraz znajdujące się naturalnie w sokach owocowych i miodzie.Pozostałe cukry proste, jak laktoza w mleku czy glukoza i fruktoza w owocach, nie podlegają według zaleceń ograniczeniu, gdyż nie wykazano, aby ich spożywanie wpływało negatywnie na stan zdrowia. Zaleca się, aby wolne cukry nie dostarczały więcej niż 10% energii w diecie osób dorosłych oraz dzieci. Jednocześnie eksperci wskazują, że dalsze ograniczenia spożycia wolnych cukrów do ilości poniżej 5% energii w diecie mogą przynosić kolejne dodatkowe korzyści zdrowotne. Silne dowody naukowe wykazały związek pomiędzy spożywaniem wolnych cukrów w ilości powyżej 10% energii w diecie a nadwagą, otyłością oraz próchnica zębów u dorosłych oraz dzieci.Trzeba przy tym zauważyć, że nadwaga i otyłość są zaliczane do istotnych czynników ryzyka wielu chorób cywilizacyjnych, a sama otyłość jest uznawana przez WHO za chorobę przewlekłą.

Skoncentrowane źródło omega-3

Wpływ cukru na organizm

Dowody naukowe oraz badania epidemiologiczne pokazują, że nadkonsumpcja cukru:

  • jest bezpośrednią przyczyną nadwagi i otyłości,
  • powoduje próchnicę,
  • odpowiada za zespół metaboliczny (sprzężony stan chorobowy, w którym narządy wewnętrzne są otłuszczone, a parametry trójglicerydów, glukozy, ciśnienia krwi i cholesterolu LDL przekraczają normy),
  • jest istotnym czynnikiem ryzyka chorób układu krążenia,
  • wywołuje insulinooporność (stan, w którym komórki stają się coraz mniej wrażliwe na insulinę, a trzustka produkuje jej coraz więcej do osiągnięcia tego samego efektu metabolicznego),
  • długofalowo prowadzi do cukrzycy typu II, która bardzo często jest następstwem insulinooporności,
  • jest powiązana z przewlekłym stanem zapalnym o niskim nasileniu,
  • jest powiązana z nieprawidłowym profilem lipidowym, zbyt wysokim poziomem glukozy i insuliny we krwi, stłuszczeniem wątroby, miażdżycą, otyłością brzuszną,
  • nasila trądzik, gdyż zwiększa wydzielanie androgenów, aktywność gruczołów łojowych i stan zapalny,
  • może zwiększać ryzyko depresji.

 

 

Zamienniki cukru

1. Syrop klonowy

Sok klonowy pobiera się z pnia klonu. Jest przezroczysty, o lekko żółtym zabarwieniu i mdłym, słodkawym smaku. Syrop otrzymuje się przez odparowanie nadmiaru wody. Syrop o gęstej konsystencji i jasnobrunatnym kolorze zawiera dużo cukru oraz sole mineralne, jak wapń, magnez, potas, fosfor i mangan. Zawiera również witaminy z grupy B, niacynę, biotynę oraz kwas foliowy. Warto podkreślić, że syrop klonowy jest mniej kaloryczny niż biały cukier i miód.Używany jest na wiele sposobów. Można go używać w roli polewy do naleśników i gofrów, jest dodatkiem do owoców, francuskich tostów na słodko, różnorodnych ciast, lodów, deserów, jogurtów, płatków śniadaniowych, a także sałatek i sosów.

2. Aspartam

Aspartam jako dodatek do żywności jest substancją bezpieczną – zapewnia ministerstwo zdrowia w odpowiedzi na petycję w sprawie tego środka słodzącego. Dodaje, że stosowanie aspartamu np. w napojach niskokalorycznych i gumach do żucia jest zgodne z prawem UE. Aspartam to sztuczny środek słodzący, który jest około 180-200 razy słodszy od cukru, a jego wartość energetyczna jest niemal zerowa. Dzięki tym właściwościom jest stosowany w diecie osób, które z różnych powodów nie mogą lub nie chcą stosować cukru (np. osób chorych na cukrzycę i odchudzających się). Zgodnie z prawem UE aspartam może być stosowany w szerokiej gamie produktów, np. w napojach niskokalorycznych, gumach do żucia i drażetkach odświeżających. Na opakowaniach produktów spożywczych powinna znaleźć się informacja o zawartości aspartamu (E 951). Spożywanie aspartamu w ilościach nieprzekraczających dopuszczalnego dziennego spożycia „nie stanowi zagrożenia dla zdrowia człowieka”. Strawiony – rozkłada się na dwa podstawowe aminokwasy naturalne: kwas asparginowy oraz fenyloalaninę.  Ale trzeba zaznaczyć, iż dla osób z chorobą fenyloketonurią jest poważnym zagrożeniem, gdyż one nie metabolizują fenyloalaniny. Prócz tego, w wyniku metabolizmu aspartamu powstaje metanol, który również jest toksyczny dla człowieka. Aczkolwiek badania pokazują, że przy niewielkim spożyciu aspartamu, poziom metanolu nie jest groźny dla ludzkiego organizmu.

3. Stewia

Stewia to roślina pochodząca z Ameryki Południowej. Zawiera w liściach i łodygach glikozydy stewiolowe, które odpowiadają za jej słodki smak, a przy tym nie dostarczają kalorii. Stewia jest słodsza od cukru 200-300 razy, dlatego do słodzenia napojów i deserów wystarczają bardzo niewielkie ilości. Jedna łyżeczka sproszkowanych liści stewii odpowiada słodyczą szklance cukru. Do słodzenia można wykorzystać liście świeże, suszone i sproszkowane. W sklepach dostępne są także tabletki i płyny ze stewii. Świeże liście polecane są do sałatek i napojów. W innej postaci (płyn, proszek) można ją wykorzystać do słodzenia herbaty czy kawy, przetworów owocowych i wypieków. Stewia ma nieco gorzkawy posmak, który nie każdemu odpowiada. Dosyć szybko ulega też karmelizowaniu podczas pieczenia. Najbardziej polecane są brązowe lub zielone ekstrakty i proszki ze stewii, ponieważ są mniej przetworzone i niepozbawione substancji odżywczych – w przeciwieństwie do tych o barwie białej lub przezroczystych.

4. Ksylitol 

Ksylitol to cukier wytwarzany z kory brzozy. Zawiera o 40% kalorii mniej niż tradycyjny cukier (240 kcal). Ma też blisko 10-krotnie niższy indeks glikemiczny (IG=8), dzięki czemu nie powoduje nagłych wyrzutów insuliny do krwiobiegu. Dzięki temu jest idealny dla cukrzyków. Według wielu publikacji naukowych spożywanie ksylitolu powoduje duże korzyści zdrowotne. Ksylitol przeciwdziała zakwaszeniu organizmu; wspomaga przyswajanie wapnia i magnezu, dzięki czemu polepsza mineralizację kości i zapobiega osteoporozie; dzięki działaniu bakteriobójczemu poprawia odporność organizmu; wpływa pozytywnie na mikroflorę jelitową, a długotrwale przyjmowany hamuje łaknienie na słodycze. Słodkość ksylitolu jest podobna do słodkości cukru. Można go wykorzystywać do słodzenia kawy i herbaty, dodawać do wypieków i przetworów owocowych. Nadaje się do gotowania, pieczenia i mrożenia – jego słodki smak utrzymuje się w szerokim zakresie temperatur.

Syropy „zero”!

5. Miód pszczeli 

Ma liczne zastosowania i właściwości zdrowotne. Ma więcej kalorii niż biały cukier, ale zawiera cenne minerały i enzymy, posiada niższy indeks glikemiczny (IG = 55). Zawiera niewielkie ilości wapnia, magnezu, fosforu, żelaza, potasu, fluoru, kobaltu i jodu. Żelazo z miodu jest przyswajalne w około 60% i wykorzystywane do produkcji hemoglobiny. Miód zawiera witaminy z grupy B, białka, garbniki, woski, olejki lotne, pyłki kwiatowe i kwasy organiczne. Również w jego składzie znajdziemy cukry, które są dobrze przyswajalne – fruktozę i glukozę. Wykorzystuje się go do różnych celów np. do leczenia alergii pyłkowej, stosuje się go jako antybiotyk, gdyż hamuje rozwój bakterii i grzybów pierwotniaków, paciorkowców. Jego wartość antybiotyczna wzrasta gdy rozcieńczy się go z wodą. Miód wspaniale pomaga przy zapaleniu spojówek, rogówki i jęczmienia, wykazano, że zwalcza ropotwórcze gronkowce i paciorkowce. Przyspiesza gojenie ran, oparzeń, odmrożeń, ropni, czyraków, wyprysków, ma działanie przeciwzapalne, regenerujące i przeciwbólowe. Miód reguluje pracę serca i dobrze wpływa na układ krążenia, rozszerza naczynia wieńcowe serca i obniża ciśnienie krwi. Jest więc stosowany w nerwicach naczyniowych i serca, chorobie wieńcowej, nadciśnieniu, zespole płuco-sercowym. Działa moczopędnie, zwiększa przepływ naczyniowy w nerkach zapobiegając powstawaniu złogów, ma działanie diuretyczne sprzyjające zmniejszaniu obrzęków spowodowanych niewydolnością nerek. Dlatego stosuje się go jako środek wspomagający w chorobach układu moczowego, takich jak ostre i przewlekłe zapalenie nerek, pęcherza moczowego i miedniczek nerkowych oraz kamicy nerkowej.

6. Syrop z agawy

Syrop z agawy jest środkiem słodzącym produkowanym w Meksyku, głównie z kaktusa z rodzaju Agave tequilana oraz Agave salmiana. Charakteryzuje się smakiem porównywalnym do rozrzedzonego miodu lub lekkiego syropu klonowego. Zawarta w syropie z agawy fruktoza to cukier prosty, który jest przyswajany przez organizm dużo wolniej niż powszechnie stosowana sacharoza lub glukoza. Agawa zawiera także spore ilości inuliny – naturalnego probiotyku, który powoduje wzrost korzystnej flory przewodu pokarmowego, obniża poziom cholesterolu oraz lipidów w surowicy krwi oraz usprawnia pracę przewodu pokarmowego – zapobiega zaparciom i redukuje toksyczne metabolity. Kolejną zaletą nektaru z agawy jest jego niski indeks glikemiczny – jest on około cztery razy niższy niż w przypadku miodu. Oprócz sprzyjających zdrowej diecie naturalnych cukrów, syrop z agawy jest również źródłem błonnika, który przyspiesza przemianę materii.

Silny antyoksydant – EGCG

7. Syrop daktylowy

Posiada wszystkie wartości witaminowe zawarte w daktylach. Owoce daktylowca zawierają dużą ilość cukrów. Obok cukrów w syropie występują białka, tłuszcze, karoteny, witaminy z grupy B (ale bez witaminy B12), witamina E, wapń, żelazo i fosfor. Syrop daktylowy jest doskonały zarówno do słodzenia herbaty, do wyrobu domowych cukierków, jak i tradycyjnych ciast.

 

 

8. Melasa

Melasa to produkt uboczny przy produkcji cukru, który występuje w postaci ciemnobrązowego syropu o zawartości ok. 40-50% sacharozy. Najczęściej spotykana jest melasa trzcinowa i buraczana. Jako odpad z oczyszczania cukru zawiera składniki, których cukier został pozbawiony w procesie rafinacji. Są to: żelazo, magnez, potas, wapń, miedź, fosfor, chrom, cynk oraz witaminy z grupy B. Stosowanie melasy może pomagać w obniżaniu poziomu złego cholesterolu we krwi, jest też korzystne w niedoborach żelaza. Ponadto wspomaga pracę układu odpornościowego i nerwowego. Na rynku można też spotkać melasę z karobu czyli mączki chleba świętojańskiego, która reguluje pracę jelit, może być stosowana w leczeniu biegunki i problemów trawiennych. Ma ponadto zastosowanie w leczeniu astmy i problemów alergicznych. Melasą można posmarować pieczywo, dodać do musli, twarogu czy naleśników. Nadaje się do słodzenia kawy i herbaty, wypieku ciast i pierników, a także jako składnik marynat. 100 g melasy dostarcza 290 kcal, a jej indeks glikemiczny wynosi 70, dlatego nie jest polecana dla diabetyków.

 

9. Lukrecja

Głównym składnikiem produktów z lukrecją jest wyciąg z korzenia lukrecji. Należy ona do jednych z najstarszych roślin wykorzystywanych w ziołolecznictwie. Znana już była w starożytnym Egipcie, Rzymie, Grecji, Chinach. Obecnie jest bardzo popularną rośliną stosowaną w produktach spożywczych, przemyśle kosmetycznym i ziołolecznictwie. Ze względu na swoje właściwości, produkty z lukrecją zaleca się przy infekcjach gardła i dróg oddechowych oraz przy problemach żołądkowych. Lukrecja działa również moczopędnie, przeczyszczająco, przeciwzapalnie, podnosi ciśnienie krwi. Zawiera glicyryzynę, izoflawony, kumarynę, fitosterole, cukrowce i olejek eteryczny. Najlepsze efekty przyniesie stosowanie odwaru lub ekstraktu z korzenia, który można sporządzić samodzielnie w domu.

Jednak mimo wielu cudownych właściwości, jakie posiada lukrecja, nie każdy może po nią sięgać. Zawarte w niej związki mogą wchodzić w niebezpieczne interakcje z różnymi lekami i obniżać ich skuteczność. Lukrecję należy ostrożnie stosować u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, obrzękami, w niewydolności nerek oraz w ciąży. Dodatkowo przeciwwskazana jest u osób przyjmujących preparaty naparstnicy.

10. Erytrytol, erytrol

Erytrytol należy do tej samej grupy związków chemicznych co ksylitol. Naturalnie występuje m.in. w niektórych owocach i pyłkach kwiatowych, jednak produkuje się go w procesie fermentacji glicerolu z wykorzystaniem odpowiedniego szczepu drożdży. Erytrytol występuje w takiej samej postaci, jak cukier biały. Jest od niego mniej słodki. Słodkość erytrytolu wynosi 65-70% słodkości sacharozy. Erytrytol to bardzo dobry zamiennik cukru dla diabetyków i osób na diecie bezcukrowej – nie podnosi poziomu glukozy, a jego indeks glikemiczny wynosi 0. Jest również bardzo niskokaloryczny. 100 g erytrytolu dostarcza 20 kcal. Można słodzić nim gorące napoje i dodawać do wypieków. Jego zaletą jest też to, że nie pozostawia obcego posmaku. Jako dodatek do żywności stosowany jest w Polsce od 2008 roku. W odróżnieniu od innych alkoholi wielowodorotlenowych (np. ksylitolu) spożyty nawet w dużych ilościach nie powoduje biegunek.

Berberyna HCL – popraw pracę gospodarki cukrowej

11. Tagatoza

Tagatoza to monocukier, który pozyskiwany jest z laktozy (cukru mlecznego) w wyniku skomplikowanych przemian chemicznych bądź enzymatycznych. Tagatoza jest prawie tak słodka jak sacharoza – wykazuje 92% jej słodkości. Dostarcza przy tym dużo mniej kalorii. 100 g tagatozy to 150 kcal, natomiast tradycyjnego cukru – 400 kcal. Charakteryzuje się również niskim indeksem glikemicznym (IG=7,5), nie podnosi gwałtownie poziomu cukru we krwi, dlatego polecana jest osobom chorym na cukrzycę oraz odchudzającym się. Tagatoza może być wykorzystywana również w wysokich temperaturach, np. do słodzenia napojów, pieczenia ciast, przygotowywania musów i sosów. Spośród innych słodzików wyróżnia ją to, że ulega fermentacji, może być zatem pożywką dla drożdży – można jej używać do wypieku ciast drożdżowych. Tylko 20% tagatozy jest trawione w przewodzie pokarmowym. Pozostała część przechodzi do jelita grubego, gdzie pełni rolę prebiotyku. Tagatoza działa zatem dobroczynnie na skład i odżywienie mikroflory jelitowej, hamuje namnażanie bakterii chorobotwórczych i poprawia funkcjonowanie pracy jelit. W przeciwieństwie do większości alkoholi wielowodorotlenowych wykorzystywanych do słodzenia, jak ksylitol, tagatoza nie powoduje biegunek.

12. Suszone owoce

Rodzynki, daktyle, figi, morele, śliwki, krążki z jabłek, żurawina – suszone owoce są naturalnie słodkie. Poza licznymi minerałami i witaminami zawierają również błonnik. Można dodawać je do dietetycznych ciast i deserów, które są równie słodkie dla podniebienia jak biały cukier. A poza tak pożądaną słodyczą są bogate w witaminy i liczne mikroelementy niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Według WHO cukry proste nie powinny stanowić więcej niż 10% spożywanej dziennej dawki energii. Można je wybrać – przy okazji dostarczając sobie trochę błonnika.

A więc co?

Cukier należy spożywać je w umiarze. Warto zwracać uwagę co ląduje do naszych brzuszków, gdyż wiele procesów w naszym organizmie jest związanych z tym co spożywamy.

Podstawowym wyznacznikiem tego, co zapewnia utratę wagi jest deficyt kaloryczny. Innymi słowy jemy mniej, niż nasz organizm potrzebuje przy określonej wielkości wydatków energetycznych. Deficyt kaloryczny możemy osiągnąć zarówno poprzez ograniczanie ilości jedzenia, jak i wprowadzanie dodatkowej aktywności ruchowej. Jeżeli będziemy dodawać kalorie właśnie z cukru- bo na przykład słodząc herbatę czy jedząc kilka ciasteczek więcej bardzo łatwo przekroczyć swoją dzienną pulę kalorii.  Kawa w drodze do pracy? Duża Mocha z cukrem (420ml) ma prawie 400 kcal! Jeżeli dodamy do tego syrop, bitą śmietanę, czekoladę możemy spokojnie dobić nawet do 700 kcal! Dla kobiety może to być połowa jej dziennej puli kalorii. Tu prawdą może być stwierdzenie „mało jem”, a kto liczy to co pije w ciągu dnia ? Często o tym zapominamy…Należy zachować we wszystkim zdrowy rozsądek i umiar, bo nie produkty powodują tycie, a ich nadmiar.

Światowa Organizacja Zdrowia rekomenduje, aby nie przekraczać 10% dziennego zapotrzebowania energetycznego, co przekłada się na 50 g czyli 12 łyżeczek cukru. Ograniczając cukier do 5% dziennego zapotrzebowania możemy nie odczuć negatywnych skutków jedzenia cukru- więc jak widać tylko dawka jest trucizną! 🙂

Podsumowanie

Jak widać – wybór jest naprawdę ogromny. Nie trzeba wybierać tylko i wyłącznie białego cukru, ponieważ jego spożycie ma wiele negatywnych skutków. Sztuczne słodziki jak na przykład aspartam mogą pomóc osobom, które chcą zredukować swoją wagę, są na redukcji. Stosowanie wyżej wymienionych zamienników w odpowiedniej ilości nie zaszkodzi, a nawet pomoże w niektórych dolegliwościach czy w osiągnięciu danego celu.  Wybór należy do nas.

Źródła:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Cukier_spo%C5%BCywczy

Wiśniewski A., Madaj J. Podstawy chemii cukrów, Poznań-Gdańsk, 1997,

Olefsky J. M., Crapo P. (1980) Fructose, xylitol, and sorbitol. Diabetes Care
https://dziecisawazne.pl/czym-zastapic-bialy-cukier/
Kowalowski P., Kowalowska M., Stanowska K., Burczyk J. (2004) Postępy  Fitoterapii,Naturalne środki słodzące w świetle dopuszczalności ich  spożycia w Polsce i krajach Unii Europejskiej
WHO, Guideline: Sugars intake for adults and children, http://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/149782/9789241549028_eng.pdf?sequence=1
WHO calls on countries to reduce sugars intake among adults and children, http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2015/sugar-guideline/en/
EUFIC, Carbohydrates, https://www.eufic.org/en/whats-in-food/article/the-basics-carbohydrates
Stanhope K.L., Sugar consumption, metabolic disease and obesity: The state of the controversy, Critical Reviews in Clinical Laboratory Sciences, 2016, 53, 1, 52-67
Unveristy of California, Sugar Science, Hidden in Plain Sight, http://sugarscience.ucsf.edu/hidden-in-plain-sight/#.W6uC8GgzbIU
Unveristy of California, Sugar Science, Too much can make us sick, http://sugarscience.ucsf.edu/too-much-can-make-us-sick/#.W6uWAGgzbIU
https://www.universityofcalifornia.edu/news/cutting-sugar-kids-diets-improves-health-just-days
Kubala J., 11 Reasons Why Too Much Sugar Is Bad for You, https://www.healthline.com/nutrition/too-much-sugar
EUFIC, Cukry z punktu widzenia technologii żywności, https://www.eufic.org/pl/whats-in-food/article/sugars-from-a-food-technology-perspective
https://www.poradnikzdrowie.pl/diety-i-zywienie/zdrowe-odzywianie/czym-zastapic-cukier-lista-zdrowych-zamiennikow-cukru-aa-pQpx-JnBT-iQvq.html
Syrop klonowy – źródłem 54 prozdrowotnych związków,
http://www.domzdrowia.pl/artykul/syrop-klonowy-zrodlem-54-prozdrowotnych-zwiazkow-1036
Syrop klonowy – zastosowanie i właściwości zdrowotne,
http://pieknojestwtobie.com/syrop-klonowy-zastosowanie-i-wlasciwosci-zdrowotne
M. Stary, S. Kowalski, Miód – jego właściwości żywieniowe i zdrowotne,
http://www.zdrowa-zywnosc.pl/artykuly/34-miod-jego-wlasciwosci-zywieniowe-i-zdrowotne
A. Wojaszek, Chlebek świętojański i jego właściwości,

Chlebek świętojański i jego właściwości


http://www.bogutynmlyn.pl/go/_info/?id=5112
K. Szyszko, Syrop z agawy, zdrowie czy moda,
http://bukrower.pl/blog/syrop-z-agawy-zdrowie-czy-moda
Właściwości i zastosowanie daktyli,
http://www.urok-zycia-alergika.pl/2016/09/syrop-daktylowy-i-daktyle-sodkie.html
Ksylitol – wszystko co powinieneś wiedzieć,
http://www.naturalna-medycyna.com.pl/ksylitol-xylitol-wszystko-o-ksylitolu.html

Dodano w: Dietetyka i zdrowe odżywianie, Fakty i MityTagi: aspartam, cukier, dieta, erytrol, erytrytol, jak przestać jeść cukier, ksylitol, lukrecja, melasa, miód, odchudzanie, owoce, owoce w diecie, redukcja, stewia, suszone owoce, syrop daktylowy, syrop klonowy, syrop z agawy, tagatoza, Zamienniki cukru, zdrowe odżywianie, zdrowie, zdrowie jak dbać o zdrowie, zdrowy styl życia

Paulina Szydlik - parę słów o autorze:

Studentka drugiego roku Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku, trener personalny, miłośniczka zdrowego stylu życia i treningów, szczególnie siłowni, która pomogła mi wyjść z zaburzeń odżywiania. Stawiam na zdrowy rozsądek i balans. Zobacz pozostałe posty tego autora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *