Obrazek wyróżniający: Jason Grant
Profil wymagań różnych gier zespołowych sprawia, że siła i zdolności szybkościowo-siłowe odgrywają kluczową rolę w osiąganiu wysokiego poziomu sportowego. Wiele czynników o charakterze neuralnym, biomechanicznym, antropometrycznym oraz mięśniowo-szkieletowym wiąże się z szybkością wykonywania zmian kierunku ruchu. Jednym z kluczowych predyktorów tej zdolności okazuje się być tzw. „jakość mięśni nóg”, rozumiana jako pojęcie zbiorcze obejmujące: siłę reaktywną, siłę koncentryczną i moc, siłę ekscentryczną, a także ewentualne asymetrie mięśniowe między prawą a lewą stroną ciała. Przykładowo, w piłce nożnej oprócz szeregu innych cech motorycznych, ogromne znaczenie mają właśnie siła oraz zdolność do szybkiego generowania mocy. W trakcie meczu zawodnik piłkarski wielokrotnie wykonuje akcje wymagające zarówno siły, jak i szybkości w warunkach dynamicznych. Podobna sytuacja występuje w futbolu amerykańskim, tenisie czy rugby. Tego rodzaju działania – będące ograniczone jednoczesnym wyrażaniem siły i szybkości – są niezwykle istotne, ponieważ często decydują o zdobyciu punktów, wygraniu pojedynków czy wręcz o końcowym wyniku meczu. Jednym z najlepszych przykładów jest sprint, który stanowi czynnik ograniczający poziom sportowy w wielu dyscyplinach. W piłce nożnej większość sprintów nie przekracza dystansu 30 m, przy czym około 50% z nich to odcinki krótsze niż 10 m. Czas ich pokonania jest wprost uzależniony od zdolności siłowych oraz szybkościowo-siłowych zawodnika. Liczne badania wskazują na średnią do wysokiej korelację między parametrami siły a wynikami w sprintach, zwłaszcza w fazie przyspieszenia. Dodatkowo udowodniono, że trening siłowy może prowadzić do poprawy czasów sprintu na dystansach do 30 m. Warto jednak zauważyć, że w sporcie zawodnicy nie wykonują wyłącznie sprintów liniowych (LS – linear sprint), lecz także sprinty z nagłą zmianą kierunku (COD – change of direction). Ich skuteczność mierzy się najczęściej za pomocą testów zwinnościowych. Należy jednak podkreślić, że istnieje wiele odmian takich testów, które znacząco różnią się między sobą – np. pod względem całkowitego czasu trwania, liczby czy kąta zmian kierunku. Z tego powodu nie wszystkie testy wiernie odwzorowują realne wymagania danej dyscypliny sportu. Literatura naukowa dostarcza sprzecznych wniosków dotyczących zależności między siłą a parametrami szybkościowo-siłowymi w kontekście sprintów z nagłą zmianą kierunku. Wyniki badań wahają się od braku korelacji po silne zależności. Źródłem tej niejednoznaczności są przede wszystkim różnice w metodologii – zarówno w konstrukcji testów, jak i w sposobie definiowania oraz pomiaru zdolności siłowych i szybkościowo-siłowych.
Podobnie rozbieżne rezultaty prezentują badania podłużne.
Przykładowo:
– Hoffmann i Kang wykazali, że 15 tygodni treningu siłowego opartego na ćwiczeniach z podnoszeniem ciężarów u zawodników futbolu amerykańskiego nie wpłynęło znacząco na wynik w teście T-test.
– Tricoli i wsp. oraz Fry i wsp. nie odnotowali istotnych popraw w zakresie COD po 8 tygodniach treningu siłowego.
– Harris i wsp. również nie stwierdzili zmian po 9 tygodniach programu.
Nawet najdłuższa interwencja – 9 miesięcy periodyzowanego treningu siłowego na maszynach – nie przyniosła poprawy wyników w testach zwinnościowych. Wyjątek stanowi jedynie badanie McBride i wsp., w którym po 8 tygodniach treningu przysiadów ze skokiem (squat jump) wykonywanych z obciążeniem równym 30% i 80% 1RM odnotowano istotną poprawę czasów sprintów z nagłą zmianą kierunku [1-5]. Powszechnie przyjmuje się, że trening oporowy jest skuteczną metodą rozwijania tych cech mięśniowych w różnych populacjach, zarówno wśród osób starszych, jak i młodszych, a w szczególności u sportowców młodzieżowych i młodych dorosłych. Oznacza to, że poprawa jakości mięśni nóg uzyskana w wyniku treningu oporowego może potencjalnie przekładać się na lepszą szybkość zmian kierunku ruchu. W literaturze dostępnych jest wiele opracowań przeglądowych (tzw. narrative reviews), które omawiają kwestie związane z testowaniem, treningiem i samą wydolnością w kontekście szybkości zmiany kierunku. Przykładowo, Brughelli i współpracownicy [7] dokonali podsumowania wcześniejszych badań podłużnych analizujących wpływ treningu siły i mocy na szybkość zmian kierunku u osób aktywnych rekreacyjnie oraz sportowców. Autorzy ci stwierdzili brak wyraźnego efektu treningu siłowo-mocy na tę zdolność. Trzeba jednak zaznaczyć, że większość uwzględnionych w tej analizie programów treningowych nie zawierała grup kontrolnych, co znacznie ogranicza jednoznaczność i wiarygodność wniosków.Bardziej szczegółowe dane dostarcza systematyczny przegląd z metaanalizą autorstwa Lesinskiego i wsp. [6], który ocenił wpływ treningu oporowego na różne elementy sprawności fizycznej młodych sportowców. Analiza wykazała, że RT miał umiarkowany efekt na poprawę szybkości CoD (uśredniona wielkość efektu SMD = 0,68). Jednak autorzy nie podali jednoznacznych, praktycznych zaleceń dotyczących tego, jak dokładnie powinien być programowany trening siłowy w celu maksymalizacji efektu transferu na szybkość zmian kierunku. Co więcej, wyniki tej metaanalizy ograniczają się wyłącznie do populacji młodych sportowców w wieku od 6 do 18 lat, co zawęża możliwości ich uogólnienia.
WPC80 od testosterone.pl – źródło pełnowartościowego białka – KUP TUTAJ
Badania
Dostępne badania naukowe wykazały, że dodatkowy trening siłowy ma pozytywny wpływ zarówno na zdolność do wykonywania zmian kierunku ruchu, jak i na maksymalną siłę względną w przysiadach przednich i tylnych (tj. siłę odniesioną do masy ciała). Co więcej, autorzy podkreślili, że pomiędzy poziomem względnej siły maksymalnej a parametrami zmian kierunku istnieją umiarkowane do wysokich, istotne statystycznie korelacje. W badaniach często zastosowano wartości referencyjne, które wyznaczały próg „dobrego poziomu” wykonania prób ze zmianą kierunku. Przykładowo opisując badanie Keinera i współpracowników [8] Grupa A z grupy kontrolnej osiągnęła taki poziom, jednakże nie odnotowano istotnych różnic w pomiarach końcowych, które pozwoliłyby jednoznacznie przypisać im poziom PRO. Co ciekawe, młodsi zawodnicy z grupy kontrolnej uzyskali wyniki istotnie gorsze w porównaniu z wartościami referencyjnymi. Z kolei w grupie poddanej treningowi siłowemu nie stwierdzono istotnych różnic względem wartości referencyjnych w przypadku zawodników z roczników młodszych, natomiast grupa A była znacząco szybsza od wartości referencyjnych. Rozwój wyników zmian kierunku w tym badaniu wyraźnie faworyzował trening siłowy, niemal we wszystkich mierzonych parametrach. Duże wartości efektów potwierdzają skuteczność dodatkowego treningu siłowego dla poprawy tej zdolności. Autorzy zwracają jednak uwagę, że wcześniejsze badania podłużne nie potwierdzały aż tak wyraźnych efektów – zwłaszcza w interwencjach trwających od 8 do 15 tygodni. Dłuższe, 9-miesięczne programy również często nie dawały istotnych rezultatów. W literaturze brakuje danych dotyczących interwencji siłowych dłuższych niż rok wśród młodych piłkarzy, jednak wyniki obecnego badania sugerują, że okres minimum 2 lat może być wystarczający, aby wypracowany wzrost siły został skutecznie przeniesiony na złożoną umiejętność, jaką jest zmiana kierunku. Podkreślono, że proces ten jest zależny od zdolności układu nerwowego do „nauczenia się” wykorzystania wzrostu siły mięśniowej w specyficznym, złożonym ruchu sportowym. Im bardziej złożone zadanie ruchowe, tym trudniejszy jest transfer siły. Dlatego w przypadku zmian kierunku – ruchów wymagających nie tylko przyspieszenia, lecz także efektywnego hamowania i ponownego odbicia – okres adaptacji może być dłuższy niż w przypadku zadań prostych, np. sprintu liniowego. Interesującym wnioskiem jest również to, że siła ekscentryczna (odpowiedzialna za skuteczne hamowanie i kontrolę ruchu) odgrywa istotną rolę w poprawie wyników w zmianie kierunku. W literaturze wskazuje się na umiarkowane do wysokich korelacje pomiędzy siłą ekscentryczną i maksymalną siłą dynamiczną a czasem wykonania prób zmian kierunku. Oznacza to, że wyższy poziom siły maksymalnej i zdolność do kontrolowanego hamowania mogą istotnie przyspieszać reakcje ruchowe wymagające nagłych zmian kierunku. Autorzy zauważają także, że gorsze wyniki wśród zawodników młodszych (A i B juniorów) w pomiarach końcowych mogą być wynikiem procesów rozwojowych (np. okresów intensywnego wzrostu), niewystarczającego przyrostu siły względem masy ciała, a także możliwego pogorszenia koordynacji w trakcie tego okresu. Niewykluczone też, że faza sezonu (np. okres przygotowawczy vs. okres startowy) mogła wpłynąć na poziom zmęczenia, co zaburzyło realny transfer wypracowanej siły na zdolność do zmian kierunku. Podsumowując, dodatkowy trening siłowy wydaje się stanowić istotną przewagę treningową w kształtowaniu zdolności do zmian kierunku, szczególnie u młodych piłkarzy. W perspektywie długoterminowej może to ułatwić zawodnikom osiąganie wyników na poziomie sprzyjającym wejściu w profesjonalny sport, gdzie szybka i skuteczna zmiana kierunku stanowi jeden z kluczowych elementów przewagi nad rywalem.
Determinanty zmiany kierunku
Szybkość wykonywania zmian kierunku stanowi istotny i praktycznie istotny czynnik determinujący wyniki w wielu dyscyplinach zespołowych, takich jak piłka nożna, piłka ręczna czy rugby, a także w sportach indywidualnych, w tym sportach walki czy tenisie. Wyniki badań wskazują, że trening oporowy (RT) jest skutecznym narzędziem w poprawie szybkości wykonywania zmian kierunku zarówno u młodzieży, jak i młodych dorosłych aktywnych fizycznie i sportowców. Co więcej, zaobserwowano, że efekty treningu oporowego mogą być nieco większe u mężczyzn niż u kobiet, a także u młodszych uczestników (dzieci i młodzież) w porównaniu do osób dorosłych, chociaż różnice między podgrupami nie były statystycznie istotne.
Analizy pojedynczych czynników dotyczących zmiennych treningowych – takich jak częstotliwość treningów (2 vs. 3 sesje tygodniowo), długość interwencji (≤ 8 vs. > 8 tygodni), czas trwania sesji (≤ 30 min vs. ≥ 45 min), łączna liczba sesji (≤ 16 vs. > 16) oraz intensywność (lekka–umiarkowana vs. wysoka–bliska maksymalnej) – jak również rodzaju treningu (wolne ciężary, maszyny lub kombinacja obu) nie wykazały przewagi żadnej z opcji nad pozostałymi. Za główne czynniki wpływające na szybkość zmian kierunku uznaje się cechy mięśni nóg, w tym siłę reaktywną, siłę koncentryczną i ekscentryczną oraz asymetrię między prawą a lewą stroną. Jak podkreślili Chaabene i współpracownicy, aby skutecznie przyspieszać i hamować ciało podczas złożonych zadań wymagających zmian kierunku, kluczowe jest systematyczne rozwijanie siły ekscentrycznej (hamowanie) i koncentrycznej (przyspieszanie) kończyn dolnych. Głównym wnioskiem z przeglądu literatury jest to, że trening oporowy wywiera znacznie pozytywny wpływ na szybkość zmian kierunku, niezależnie od płci, wieku czy poziomu doświadczenia treningowego. Oznacza to, że poprawa jakości mięśni nóg, a w szczególności siły kończyn dolnych, może bezpośrednio przekładać się na wydajność w zadaniach wymagających zmian kierunku. Wyniki te są zgodne z wcześniejszymi kontrolowanymi badaniami, które wykazały umiarkowane do dużych efektów treningu siłowego w poprawie tej zdolności u młodych osób. Przykładowo:
Christou i współpracownicy stwierdzili, że u młodych piłkarzy po 8 tygodniach treningu siłowego poprawa szybkości zmian kierunku wyniosła około 3%, a po 16 tygodniach – około 5%.
Hammami i współpracownicy wykazali, że u 16-letnich piłkarzy męskich po 8 tygodniach treningu siłowego osiągnięto istotne statystycznie wzrosty (2–4%) w szybkości zmian kierunku.
Ponadto stwierdzono, że osoby osiągające lepsze wyniki w testach zmian kierunku cechują się wyższym poziomem siły mięśniowej w porównaniu do wolniejszych zawodników. Poprawa szybkości zmian kierunku w wyniku treningu siłowego wynika z połączenia czynników neuralnych i morfologicznych. W zakresie czynników neuralnych większe zaangażowanie jednostek motorycznych, lepsza synchronizacja oraz wyższa częstotliwość impulsów nerwowych (rate coding) przyczyniają się do bardziej efektywnej aktywacji cyklu rozciągania i skracania mięśni. W kontekście czynników morfologicznych zwiększenie objętości włókien mięśniowych i tym samym siły generowanej przez mięsień lub grupę mięśniową pozwala na szybsze wykonywanie zmian kierunku. W literaturze podkreśla się, że wysoki poziom siły i mocy (szybkość generowania siły) jest krytyczny dla efektywności zadań wymagających zmian kierunku. W związku z tym trening oporowy, który udowodniono jako skuteczny w poprawie siły i mocy, pośrednio wspiera także szybkość zmian kierunku [9-14].
Kofeina + Teanina od Apollo’s Hegemony – zwiększa zdolności wysiłkowe podczas treningu – KUP TUTAJ
Podatność międzyosobnicza
Analizy wykazały, że choć trening oporowy poprawia szybkość zmiany kierunku zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, to jednak u zawodników płci męskiej efekty te są wyraźniejsze. Różnica ta wynika prawdopodobnie z odmiennych mechanizmów adaptacyjnych związanych z fizjologią i gospodarką hormonalną. Od okresu dojrzewania u chłopców obserwuje się większe stężenie hormonów anabolicznych, które sprzyjają rozwojowi masy mięśniowej i wzrostowi siły. U dziewcząt w tym samym czasie dominują zmiany prowadzące raczej do zwiększenia udziału tkanki tłuszczowej, co może ograniczać potencjał do rozwoju siły i mocy mięśniowej. W efekcie kobiety, mimo że również korzystają z treningu oporowego, często uzyskują mniejsze przyrosty w zakresie zdolności związanych ze zmianą kierunku ruchu. Należy jednak podkreślić, że badań z udziałem kobiet jest zdecydowanie mniej niż w przypadku mężczyzn, dlatego różnice te należy interpretować ostrożnie, a dalsze analizy są konieczne, aby lepiej zrozumieć mechanizmy stojące za tymi adaptacjami. Wiek i dojrzałość biologiczna także okazują się istotnymi czynnikami wpływającymi na efekty treningu siłowego w kontekście zmiany kierunku. Zarówno dzieci, jak i młodzież, reagują na bodźce treningowe bardzo dobrze – często ich progres jest nawet większy niż u dorosłych zawodników. Wynika to z faktu, że w młodym wieku organizm jest bardziej plastyczny, a nowe bodźce treningowe szybko prowadzą do adaptacji. U osób starszych z kolei adaptacje są nieco słabsze, co tłumaczy się tzw. prawem malejących przyrostów – im dłużej dana osoba trenuje i im wyższy osiągnęła poziom wytrenowania, tym trudniej o dalsze istotne poprawy bez znaczącego zwiększania objętości czy intensywności treningu. Różnice w adaptacjach treningowych można także zaobserwować, porównując sportowców sub-elitarnych z zawodnikami na poziomie elitarnym. Osoby na niższym poziomie sportowym zazwyczaj poprawiają szybkość zmiany kierunku w większym stopniu, ponieważ ich rezerwy adaptacyjne są większe. Natomiast zawodnicy elitarni, którzy przez wiele lat poddawani byli systematycznym i intensywnym treningom, osiągnęli już wysoki poziom siły i mocy, przez co ich potencjał do dalszych przyrostów jest ograniczony. Podsumowując, trening oporowy stanowi skuteczną metodę poprawy szybkości zmiany kierunku, jednak jego efektywność jest zróżnicowana w zależności od płci, wieku, etapu dojrzałości biologicznej oraz poziomu sportowego. Największe korzyści odnoszą zwykle młodsi sportowcy oraz osoby o mniejszym doświadczeniu treningowym, które posiadają większy margines do poprawy. Z kolei u zawodników wysoko wytrenowanych, a także u kobiet, efekty są widoczne, ale często w mniejszym stopniu. Dlatego przyszłe badania powinny w większym stopniu koncentrować się na populacjach dotychczas mniej eksplorowanych – zwłaszcza na zawodniczkach oraz młodych sportowcach – aby precyzyjniej określić, jakie czynniki warunkują tempo i zakres adaptacji związanych ze zmianą kierunku ruchu [15-19].
Ultra Fish Oil od Apollo’s Hegemony – źródło niezbędnych kwasów tłuszczowych – KUP TUTAJ
Efekty pojedynczych składowych procesu treningowego
Analizy wykazały [1], że największe przyrosty zdolności do szybkiej zmiany kierunku występowały w przypadku stosowania niższej częstotliwości treningu oporowego w porównaniu z protokołami zakładającymi większą liczbę jednostek treningowych w tygodniu. Różnice te nie osiągnęły jednak istotności statystycznej, co sugeruje, że samo zwiększanie liczby sesji niekoniecznie prowadzi do proporcjonalnych zysków w zakresie adaptacji. W odniesieniu do innych czynników – takich jak całkowita długość interwencji, czas trwania pojedynczej jednostki treningowej, łączna liczba jednostek czy poziom intensywności – uzyskane efekty były zbliżone, co może świadczyć o tym, że mechanizm poprawy szybkości zmiany kierunku nie jest wyłącznie zależny od objętości czy intensywności obciążenia, lecz także od jakości bodźca i zdolności organizmu do adaptacji. Podobne obserwacje przedstawili Moran i współpracownicy [20], którzy wykazali, że w populacji kobiet korzystniejsze efekty treningu oporowego w zakresie siły mięśniowej występowały w protokołach krótszych, o mniejszej liczbie jednostek i niższej częstotliwości. Potwierdzają to również wyniki badań nad treningiem plyometrycznym, gdzie porównanie protokołów o wysokiej, umiarkowanej i niskiej intensywności nie wykazało przewagi tych najbardziej wymagających. Wskazuje to, że dla poprawy zdolności motorycznych kluczowa może być nie tyle maksymalizacja obciążeń, ile ich optymalne dopasowanie do poziomu sportowca, tak aby stworzyć warunki do skutecznej adaptacji bez nadmiernego obciążenia układu nerwowo-mięśniowego. W świetle tych danych można wnioskować, że w przypadku młodych sportowców i osób aktywnych fizycznie lepszym rozwiązaniem jest stosowanie umiarkowanych parametrów treningowych – mniejszej częstotliwości, niższej objętości i intensywności – co pozostawia przestrzeń na rozwój techniczny i taktyczny w danej dyscyplinie, a równocześnie umożliwia regenerację i pełniejsze wykorzystanie efektów adaptacyjnych. Analizując wpływ rodzaju stosowanego treningu oporowego, nasze wyniki sugerują, że zarówno ćwiczenia z wolnymi ciężarami, jak i trening maszynowy prowadzą do istotnej poprawy zdolności do szybkiej zmiany kierunku, a różnice między tymi formami nie są wyraźne. Co ciekawe, wcześniejsze opracowania sugerowały, że wolne ciężary mogą w większym stopniu sprzyjać rozwojowi siły i szybkości zmiany kierunku, co wynika prawdopodobnie z większego zaangażowania struktur stabilizacyjnych oraz bardziej złożonego charakteru ruchu. Należy jednak zaznaczyć, że liczba badań bezpośrednio porównujących różne metody była ograniczona, co sprawia, że wnioski należy traktować ostrożnie. Na szczególne podkreślenie zasługuje rola treningu ekscentrycznego. W literaturze podkreśla się jego znaczenie w zadaniach związanych ze zmianą kierunku, zwłaszcza w fazie hamowania i kontrolowanej deceleracji, które wymagają skutecznego pochłaniania energii mechanicznej i stabilizacji ciała. Mimo to w analizowanych badaniach brakowało interwencji, które w sposób systematyczny oceniałyby wpływ treningu ekscentrycznego na tę zdolność. Luka ta wskazuje na istotny kierunek dla przyszłych badań, które mogłyby dostarczyć bardziej szczegółowych wytycznych dotyczących optymalizacji programów treningowych ukierunkowanych na poprawę szybkości zmiany kierunku. Podsumowując, uzyskane wyniki podkreślają, że kluczem do skutecznego rozwoju zdolności szybkiej zmiany kierunku nie musi być maksymalizacja objętości czy intensywności treningu oporowego, lecz jego przemyślana struktura, pozwalająca na odpowiednie połączenie stymulacji mięśniowej, regeneracji oraz przygotowania techniczno-taktycznego. Optymalizacja parametrów takich jak częstotliwość czy czas trwania jednostek powinna być dostosowana do wieku, poziomu wytrenowania oraz specyfiki dyscypliny sportowej. Jednocześnie konieczne jest rozszerzenie badań o protokoły uwzględniające trening ekscentryczny, który może stanowić istotny element w rozwijaniu zdolności hamowania i kontroli ruchu w trakcie nagłych zmian kierunku. Włączenie tego typu metod do programów przygotowania motorycznego mogłoby znacząco zwiększyć efektywność adaptacji, a tym samym przyczynić się do poprawy wyników sportowych oraz zmniejszenia ryzyka urazów.
[1] Chaabene H, Prieske O, Moran J, Negra Y, Attia A, Granacher U. Effects of Resistance Training on Change-of-Direction Speed in Youth and Young Physically Active and Athletic Adults: A Systematic Review with Meta-Analysis. Sports Med. 2020 Aug;50(8):1483-1499.
[2] Fry, A, Kraemer, WJ, and Weseman, C. The effects ofan off-season strength and conditioning program on starters and non-starters in women’s intercollegiate volleyball. JStrength CondRes 5: 174– 181, 1991.
[3] Hoffmann, JR and Kang, J. Strength changes during an in-season resistance-training program for football. JStrength CondRes 17: 109– 114, 2003.
[4] Tricoli, V, Lamas, L, Carnevale, R, and Ugrinowitsch, C. Short-term effects on lower-body functional power development: Weightlifting vs. vertical jump training programs. JStrength CondRes 19: 433–437, 2005.
[5] McBride, JM, Triplett-McBride, T, Davie, A, and Newton, RU. The effect of heavy- vs. light-load jump squats on the development of strength, power, and speed. J Strength Cond Res 16: 75–82, 2002.
[6] Lesinski M, Prieske O, Granacher U. Effects and dose-response relationships of resistance training on physical performance in youth athletes: a systematic review and meta-analysis. Br J Sports Med. 2016;50(13):781–95.
[7] Brughelli M, Cronin J, Levin G, Chaouachi A. Understand- ing change of direction ability in sport: a review of resistance training studies. Sports Med. 2008;38(12):1045–63.
[8] Keiner, Michael1; Sander, Andre2; Wirth, Klaus1; Schmidtbleicher, Dietmar1. Long-Term Strength Training Effects on Change-of-Direction Sprint Performance. Journal of Strength and Conditioning Research 28(1):p 223-231, January 2014.
[9] Christou M, Smilios I, Sotiropoulos K, Volaklis K, Pilianidis T, Tokmakidis SP. Effects of resistance training on the physi- cal capacities of adolescent soccer players. J Strength Cond Res. 2006;20(4):783–91. https ://doi.org/10.1519/r-17254 .1.
[10] McBride JM, Triplett-McBride T, Davie A, Newton RU. The effect of heavy-vs. light-load jump squats on the develop- ment of strength, power, and speed. J Strength Cond Res. 2002;16(1):75–82.
[11] Prieske O, Krüger T, Aehle M, Bauer E, Granacher U. Effects of resisted sprint training and traditional power training on sprint, jump, and balance performance in healthy young adults: a rand- omized controlled trial. Front Physiol. 2018;9:156. https ://doi. org/10.3389/fphys .2018.00156 .
[12] Negra Y, Chaabene H, Hammami M, Hachana Y, Granacher U. Effects of high-velocity resistance training on athletic perfor- mance in prepuberal male soccer athletes. J Strength Cond Res. 2016;30(12):3290–7. https ://doi.org/10.1519/jsc.00000 00000 00143 3.
[13] Negra Y, Chaabene H, Stöggl T, Hammami M, Chelly MS, Hachana Y. Effectiveness and time-course adaptation of resist- ance training vs. plyometric training in prepubertal soccer players. J Sport Health Sci. 2016. https ://doi.org/10.1016/j. jshs.2016.07.008.
[14] Hammami M, Negra Y, Shephard RJ, Chelly MS. The effect of standard strength vs. contrast strength training on the development of sprint, agility, repeated change of direction, and jump in junior male soccer players. J Strength Cond Res. 2017;31(4):901–12.
[15] McManus AM, Armstrong N. Physiology of elite young female athletes. The elite young athlete. Karger Publishers; 2011. p. 23–46.
[16]. Mauras N. Growth hormone and testosterone: effects on whole body metabolism and skeletal muscle in adolescence. Hormone Res Paediatrics. 2006;66(Suppl. 1):42–8.
[17] Florini JR. Hormonal control of muscle growth. Muscle Nerve. 1987;10(7):577–98.
[18] Tonnessen E, Svendsen IS, Olsen IC, Guttormsen A, Hau- gen T. Performance development in adolescent track and field athletes according to age, sex and sport discipline. PLoS One. 2015;10(6):e0129014. https ://doi.org/10.1371/journ al.pone.01290 14.
[19] Faigenbaum A. Age- and sex-related differences and their impli- cations for resistance exercise. Essentials of strength training and conditioning. Human Kinetics. National Strength & Conditioning Association (US). 2000;3.
[20] Moran J, Sandercock GR, Ramirez-Campillo R, Meylan C, Collison J, Parry DA. A meta-analysis of maturation-related variation in adolescent boy athletes’ adaptations to short-term resistance training. J Sports Sci. 2017;35(11):1041–51
