Obrazek wyróżniający: Salah Regouane
Zdolność do szybkiej i skutecznej zmiany kierunku ruchu jest powszechnie uznawana za jeden z kluczowych elementów warunkujących sukces sportowy w dyscyplinach, które wymagają dynamicznego poruszania się w różnych kierunkach. Umiejętność ta ma fundamentalne znaczenie zwłaszcza w sportach zespołowych, takich jak piłka nożna, rugby (zarówno liga, jak i union), netball czy krykiet, gdzie zawodnicy nieustannie wykonują gwałtowne i często niesymetryczne zmiany kierunku – zarówno w osi poziomej, jak i pionowej – których kąt może wahać się od 0° do aż 180° w trakcie rzeczywistej rywalizacji.
Ultra Fish Oil od Apollo’s Hegemony – źródło niezbędnych kwasów tłuszczowych – KUP TUTAJ
Zmiana kierunku – COD
Zmiana kierunku, określana z angielskiego terminem COD (change of direction), może być analizowana w dwóch głównych kontekstach: w warunkach planowanych (czyli kiedy zawodnik porusza się zgodnie z uprzednio określonym schematem ruchowym) oraz w warunkach nieplanowanych, które znane są jako testy zwinności (agility) i wymagają od sportowca natychmiastowej reakcji na nieprzewidziany bodziec (np. sygnał świetlny, ruch przeciwnika czy zmiana sytuacji boiskowej). Oba typy zadań ruchowych stanowią integralny element treningu i oceny sprawności zawodnika w sportach wymagających szybkiego reagowania oraz wysokiej koordynacji nerwowo-mięśniowej. Ze względu na częstotliwość występowania oraz znaczenie tych manewrów w czasie rzeczywistej gry, sportowcy różnych dyscyplin regularnie angażują się w specjalistyczny trening mający na celu nie tylko sprostanie wymaganiom fizycznym stawianym przez daną dyscyplinę, ale również doskonalenie techniki i efektywności samej zmiany kierunku. Trening taki, ukierunkowany na poprawę wyników w zadaniach COD (czyli na skrócenie czasu ich wykonania), skupia się na dwóch głównych filarach: aspektach fizjologicznych oraz techniczno-biomechanicznych. W kontekście przygotowania fizycznego, kluczowe są takie parametry jak: wydolność energetyczna, siła maksymalna, zdolność do generowania siły w krótkim czasie oraz efektywna aktywacja układu nerwowo-mięśniowego. Z drugiej strony, techniczne aspekty wykonania – w szczególności biomechanika ruchu – mają równie istotne znaczenie, gdyż to właśnie one determinują, w jaki sposób zawodnik aplikuje siły do podłoża oraz w jakiej sekwencji i jakości wykonuje kolejne fazy ruchu. Każda zmiana kierunku to w istocie złożona czynność motoryczna, angażująca ruchy w wielu płaszczyznach (strzałkowej, czołowej i poprzecznej), a efektywność jej wykonania wynika z kombinacji różnych cech biomechanicznych, takich jak długość kroku, kąt ugięcia w stawach czy czas kontaktu z podłożem. Szczególną rolę w tym procesie odgrywają siły reakcji podłoża – zarówno siły hamujące (braking forces), jak i napędowe (propulsive forces). W typowym zadaniu zmiany kierunku sportowiec najpierw wykonuje sprint prostoliniowy, który kończy się nagłą zmianą kierunku. W tej fazie konieczne jest najpierw skuteczne wyhamowanie (przy użyciu sił hamujących), a następnie szybkie ponowne przyspieszenie w nowym kierunku (za pomocą sił napędowych). Z punktu widzenia fizyki ruchu, skuteczność tego manewru zależy od wartości impulsu siły – czyli iloczynu siły i czasu jej działania. Krótszy czas przyłożenia siły przy jej większej wartości (czyli większy impuls w krótszym czasie) może przekładać się na lepszy wynik sportowy. Warto jednocześnie zauważyć, że w sytuacji, gdy czas dostępny na przyłożenie siły ulega skróceniu, zawodnik musi wygenerować proporcjonalnie większą siłę, aby utrzymać lub poprawić efektywność ruchu – innymi słowy, przy tym samym impulsie, mniejszy czas wymaga większej siły. Jednak wymagania siłowe różnią się w zależności od kąta zmiany kierunku – im ostrzejszy zakręt (np. ≥ 90°), tym większe siły hamujące muszą zostać zaangażowane. Dodatkowo, im większa prędkość dobiegu lub wyższy poziom pędu zawodnika, tym bardziej wymagająca biomechanicznie staje się faza deceleracji (hamowania). Z tego względu pełne zrozumienie skuteczności ruchu zmiany kierunku wymaga analizy nie tylko lokalnych sił, ale również kompleksowej strategii ruchu całego ciała. Badania biomechaniczne wskazują, że nie tylko charakterystyka sił reakcji podłoża, ale także kinetyka i kinematyka całego ciała mają istotny wpływ na skuteczność zmiany kierunku. Na przykład, w badaniu Marshalla i współpracowników wykazano, że podczas zmiany kierunku o 75°, lepsze wyniki osiągali zawodnicy wykazujący większy moment siły w stawie skokowym (zginacze podeszwowe), większą moc generowaną przez te mięśnie, większy kąt rotacji tułowia oraz krótszy czas kontaktu stopy z podłożem. W przypadku zmiany kierunku o 45°, szybsze wykonanie ruchu było związane z większą produkcją mocy w płaszczyźnie strzałkowej w biodrze oraz większym momentem zginaczy biodra i stawu skokowego. Natomiast dla zmiany o 90°, znaczenie miała średnia moc generowana przez biodro w płaszczyźnie czołowej oraz moment siły prostowników kolana. W zmodyfikowanym teście 5-0-5 lepsze wyniki wiązano z większym pochyleniem tułowia do przodu, co mogło wspomagać efektywne przeniesienie środka ciężkości. Zróżnicowanie czynników biomechanicznych wpływających na efektywność COD może wynikać z wielu różnic w metodologii badań, takich jak: długość rozbiegu, obecność lub brak komponentu reaktywnego (czyli potrzeby odpowiedzi na bodziec), czy też sam kąt zmiany kierunku. Co więcej, efekty mogą być modyfikowane przez takie czynniki jak płeć zawodnika, poziom zaawansowania sportowego (np. zawodnik elitarny vs. amator) czy doświadczenie treningowe. Przykładowo, badania wykazały, że biomechaniczne strategie zmiany kierunku mogą znacznie różnić się u kobiet i mężczyzn nawet przy wykonywaniu identycznych zadań ruchowych. Ta ogromna zmienność zmiennych biomechanicznych analizowanych w badaniach nad zmianą kierunku – w połączeniu z różnorodnością samych testów (kąty od 0° do 180°) i wpływem licznych czynników modyfikujących – stanowi poważne wyzwanie dla trenerów i specjalistów próbujących bezpośrednio przenieść wyniki naukowe na praktykę treningową. Dlatego szczególnie istotne wydaje się identyfikowanie i priorytetyzacja tych zmiennych, które mają największe znaczenie dla efektywności ruchu w kontekście konkretnej dyscypliny sportowej [1-11].
Co mówią badania?
Zmiana kierunku ruchu, to złożony proces, który wymaga zarówno wysokiego poziomu zdolności motorycznych, jak i precyzyjnie wykształconych umiejętności technicznych. To dynamiczne działanie obejmuje skoordynowaną pracę całego ciała, a jego skuteczność zależy od szeregu parametrów biomechanicznych, które wspólnie decydują o tym, jak szybko i efektywnie zawodnik jest w stanie wykonać manewr skrętu lub zwrotu. W wielu dyscyplinach sportowych nawet drobne różnice w tym zakresie mogą przekładać się na istotną przewagę podczas rywalizacji. Jednym z kluczowych czynników determinujących szybkość zmiany kierunku jest czas kontaktu stopy z podłożem. Skrócenie tego czasu pozwala zawodnikowi na szybsze przejście przez fazę hamowania oraz przyspieszania, co bezpośrednio wpływa na skrócenie całkowitego czasu trwania manewru. Czas, w którym stopa pozostaje w kontakcie z podłożem, stanowi kluczowy moment transferu sił – to właśnie wtedy ciało reaguje na zmiany kierunku poprzez wygenerowanie impulsu siły. Im krótszy ten czas, tym szybciej zawodnik może opuścić poprzedni kierunek i przyspieszyć w nowym. Równie istotna okazuje się prędkość, z jaką zawodnik wchodzi w zakręt oraz ją opuszcza. Zarówno prędkość podejścia, jak i prędkość wyjściowa odgrywają dużą rolę w efektywności całego manewru. Sportowcy, którzy potrafią utrzymać wysoką prędkość podczas wejścia w skręt i ograniczyć jej spadek w fazie zmiany kierunku, wykazują się znacznie lepszym czasem wykonania. Minimalizacja strat prędkości w trakcie całego ruchu staje się więc jednym z najważniejszych elementów, decydujących o przewadze na boisku. Istotnym aspektem jest także kąt, pod jakim dochodzi do zmiany kierunku. Im ostrzejszy zakręt – na przykład 90° lub więcej – tym większe wymagania biomechaniczne stawiane są przed organizmem zawodnika. W tego typu manewrach naturalnie dochodzi do spadku prędkości podejściowej, ponieważ ciało musi najpierw zostać skutecznie wyhamowane przed skrętem. Tego rodzaju zmiany kierunku wymagają nie tylko większego zaangażowania sił hamujących, ale również dłuższego czasu kontaktu z podłożem, który jest potrzebny, aby wygenerować odpowiednio duży impuls siły – najpierw do zatrzymania ruchu, a następnie do ponownego dynamicznego przyspieszenia w nowym kierunku. W przypadku łagodniejszych zakrętów – o kącie 45° lub mniejszym – biomechanika wygląda nieco inaczej. Tutaj utrzymanie płynności ruchu i tempa jest kluczowe. Zawodnicy, którzy są w stanie przeprowadzić zmianę kierunku bez wyraźnego spowolnienia, zyskują przewagę dzięki zachowaniu ciągłości pędu i mniejszemu udziałowi sił hamujących. Odpowiednie ustawienie ciała, kontrola środka ciężkości oraz skuteczna praca nóg pozwalają w takich przypadkach ograniczyć czas manewru bez potrzeby silnego zatrzymywania ruchu. Kolejnym ważnym elementem wpływającym na skuteczność zmiany kierunku jest pochylenie tułowia. Głębsze nachylenie ciała do przodu w trakcie wykonywania skrętu sprzyja obniżeniu środka ciężkości, poprawie równowagi oraz umożliwia efektywniejsze przeniesienie siły z kończyn dolnych na podłoże. To z kolei wpływa korzystnie zarówno na fazę hamowania, jak i fazę przyspieszania. Zawodnik lepiej przygotowany biomechanicznie jest w stanie szybciej wprowadzić ciało w nowy kierunek ruchu, co znacząco skraca czas reakcji i pozwala uzyskać przewagę nad przeciwnikiem. Nie bez znaczenia pozostają również zdolności mięśniowe w obrębie stawów biodrowych, kolanowych i skokowych. Większa moc oraz wyższe momenty siły generowane w tych stawach pozwalają na efektywną kontrolę nad całym ruchem. Szczególnie ważna jest zdolność do wygenerowania dużej siły w bardzo krótkim czasie – co przy krótszym czasie kontaktu z podłożem stanowi podstawę skutecznego wykonania zwrotu. Ostrzejsze zmiany kierunku, oprócz zwiększonych wymagań siłowych, niosą ze sobą naturalne wydłużenie czasu kontaktu z podłożem, ponieważ ciało potrzebuje więcej czasu na wygenerowanie impulsów odpowiedzialnych za zatrzymanie i ponowne przyspieszenie. W takich przypadkach skuteczność całego ruchu zależy nie tylko od siły i prędkości, ale również od precyzyjnej koordynacji nerwowo-mięśniowej, zdolności do kontroli położenia ciała oraz odpowiedniego rozłożenia sił na poszczególne segmenty kończyn dolnych. Podsumowując, skuteczna i szybka zmiana kierunku w warunkach sportowych wymaga zintegrowanego działania wielu czynników biomechanicznych. Skrócenie czasu kontaktu stopy z podłożem, utrzymanie prędkości ruchu, właściwe ustawienie ciała, generowanie odpowiednich sił i momentów – to wszystko razem składa się na przewagę, którą można wypracować dzięki świadomemu i ukierunkowanemu treningowi [11-19].
Kofeina + Teanina od Apollo’s Hegemony – zwiększa zdolności wysiłkowe podczas treningu – KUP TUTAJ
Biomechaniczne mechanizmy efektywnej zmiany kierunku ruchu
Siły hamujące odgrywają kluczową rolę w procesie redukcji prędkości środka masy zawodnika, umożliwiając jednocześnie szybsze i bardziej precyzyjne przejście do fazy przyspieszania w nowym kierunku. Skuteczniejsze hamowanie pozwala na gwałtowne ograniczenie pędu całego ciała, co sprawia, że zawodnik może wyhamować na krótszym dystansie i w krótszym czasie. W efekcie sportowcy, którzy posiadają wysoką zdolność do generowania sił hamujących, mogą zbliżać się do manewru zmiany kierunku z większą prędkością – o ile są w stanie w bardzo krótkim czasie wygenerować odpowiednio dużą siłę hamującą w płaszczyźnie poziomej (tzw. poziomy impuls hamowania). Taka umiejętność przekłada się bezpośrednio na skrócenie dystansu potrzebnego do zatrzymania i szybsze wykonanie całego manewru. W związku z tym, kluczowe staje się odpowiednie przygotowanie zawodnika do kontrolowania i generowania nie tylko sił napędowych, ale przede wszystkim sił hamujących. W przypadku ostrych zakrętów (≥ 90°), w których dochodzi do znacznego spadku prędkości, efektywna strategia hamowania – skoncentrowana na dominującej roli przedniej stopy podporowej (tzw. PFC – plant foot contact) – może świadczyć o lepszej kontroli spowolnienia oraz płynniejszym przejściu z fazy hamowania do fazy wybicia. Wybór strategii hamowania zależy również od długości podejścia przed zakrętem. Przykładowo, w zmodyfikowanym teście 5-0-5, gdzie zawodnik ma tylko 5 metrów na nabranie prędkości przed zakrętem, kluczową rolę w hamowaniu odgrywa przednia noga podporowa. Natomiast w klasycznym teście 5-0-5, gdzie podejście wynosi 15 metrów i zawodnik osiąga znacznie wyższe prędkości, istotne może być włączenie wcześniejszych kontaktów stóp – jak np. tylna stopa podporowa (APFC) – do procesu redukcji prędkości. Choć maksymalna zdolność do generowania siły jest niezwykle istotna, równie ważne jest umiejętne ukierunkowanie tej siły. Badania wykazały, że wyższy stosunek sił poziomych do pionowych – zarówno w fazie hamowania, jak i przyspieszania – wiąże się z lepszymi wynikami czasowymi podczas manewrów zmiany kierunku, szczególnie w przypadku zakrętów o kącie 180°. Oznacza to, że efektywne skierowanie siły w osi poziomej ułatwia zarówno zatrzymanie, jak i dynamiczne przyspieszenie, pozwalając na szybsze i bardziej ekonomiczne wykonanie całego ruchu. Ponadto, zadania związane ze zmianą kierunku są aktywnością wielostawową, w którą zaangażowane są liczne segmenty ciała – takie jak tułów i miednica – oraz stawy kończyn dolnych: biodrowe, kolanowe i skokowe. Zwiększony kąt pochylenia tułowia w kierunku zamierzonego ruchu oraz obniżenie środka masy ciała zawodnika mają kluczowe znaczenie dla skuteczności manewru. Taka postawa poprawia stabilność, skraca czas potrzebny na hamowanie i ułatwia dynamiczne wybicie w nowym kierunku. Obniżenie środka ciężkości zazwyczaj odbywa się poprzez zgięcie w stawie biodrowym i kolanowym oraz grzbietowe zgięcie stopy w stawie skokowym. Współczesne analizy biomechaniczne potwierdzają, że większe wartości momentów siły w tych trzech stawach – biodrowym, kolanowym i skokowym – są istotnie powiązane z krótszym czasem wykonania zmiany kierunku. Dzieje się tak, ponieważ wyższe prędkości podejścia wymagają większych sił hamujących, które z kolei aktywują silniej prostowniki biodra. Jednocześnie mięśnie czworogłowe uda pracują ekscentrycznie, ograniczając pęd ciała i umożliwiając szybsze przejście do fazy przyspieszania, poprawiając w ten sposób prędkość wyjściową z zakrętu. Warto podkreślić, że oprócz momentów siły, istotna jest również moc generowana w poszczególnych stawach – czyli iloczyn momentu siły i prędkości kątowej. W badaniach zauważono, że większa moc w stawie skokowym, połączona z wyższym momentem siły i krótszym czasem kontaktu z podłożem, skutkuje lepszymi wynikami podczas manewrów wykonywanych pod kątem 75°. Staw skokowy odgrywa tu istotną rolę w generowaniu prędkości poziomej, zwłaszcza gdy środek ciężkości zawodnika przesuwa się przed punkt podparcia. Nie tylko staw skokowy jest istotny. Równie ważna jest moc rozwijana w obrębie stawu biodrowego, szczególnie w fazie hamowania. Mięśnie prostujące biodro biorą czynny udział w zatrzymywaniu ruchu, ale w przypadku zakrętów o kącie 90°, gdzie wymagania dotyczące zmiany kierunku są bardziej złożone, większe znaczenie zaczyna mieć moc rozwijana w płaszczyźnie czołowej (a nie tylko strzałkowej). To właśnie ta zdolność – do generowania odpowiedniej mocy i kierowania jej we właściwej płaszczyźnie – pozwala zawodnikom osiągać szybsze czasy i bardziej efektywnie zmieniać kierunek ruchu. Podsumowując, skuteczna zmiana kierunku wymaga zintegrowanego działania licznych układów biomechanicznych. Kluczowe znaczenie mają: umiejętność generowania dużych sił hamujących, skrócenie czasu kontaktu z podłożem, optymalizacja wektora siły oraz zdolność do szybkiego i precyzyjnego przyspieszenia po zatrzymaniu. Szczególnie istotne są siła i moc rozwijana w stawach biodrowym, kolanowym i skokowym, a także odpowiednie ułożenie tułowia i środka ciężkości. Wszystkie te elementy razem decydują o tym, czy zawodnik będzie w stanie wykonać manewr zmiany kierunku szybko, dynamicznie i skutecznie [11,20-26].
Podejście praktyczne, czyli realia treningowe i ograniczenia
Analiza literatury pozwoliła na wyodrębnienie kluczowych determinant biomechanicznych, które mogą stanowić punkt wyjścia do planowania skutecznych strategii treningowych ukierunkowanych na poprawę zmiany kierunku ruchu. Jednym z podejść o potwierdzonej skuteczności są ćwiczenia plyometryczne, zwłaszcza te wykorzystujące cykl rozciągnięcie–skurcz, angażujące zarówno fazę ekscentryczną, jak i koncentryczną. Należy jednak uwzględnić możliwe różnice osobnicze – m.in. związane z płcią – które mogą wpływać na sposób reakcji organizmu na bodźce treningowe, co w szczególności dotyczy zawodniczek o mniejszym potencjale ekscentrycznym. Zmienną, która wciąż jest niedostatecznie uwzględniana w badaniach, jest poziom zaawansowania treningowego sportowców. Brak systematycznego raportowania doświadczenia zawodników znacząco ogranicza możliwość oceny jego wpływu na parametry biomechaniczne zmiany kierunku. U sportowców o niższym poziomie wytrenowania obserwuje się zazwyczaj ograniczoną zdolność do generowania i kontrolowania sił pojawiających się podczas gwałtownych manewrów, co może skutkować gorszą jakością techniki ruchu oraz odmiennymi strategiami biomechanicznymi. Takie osoby mogą także wykazywać inne proporcje sił hamujących i napędowych, co bezpośrednio przekłada się na mniej efektywny czas wykonania zwrotu. W dotychczasowych analizach biomechanicznych zmiany kierunku najczęściej oceniano całkowity czas wykonania zadania, bez rozróżniania jego poszczególnych faz – takich jak inicjalne przyspieszenie, hamowanie, zwrot właściwy oraz ponowne przyspieszenie. Tymczasem rozdzielenie tych elementów może dostarczyć cennych informacji, szczególnie w kontekście zwrotów wykonywanych pod dużym kątem (≥90°), gdzie znaczenie fazy hamowania jest znacznie większe niż w przypadku płytkich zwrotów. Ważnym ograniczeniem literatury jest również fakt, że analizowane badania opierały się wyłącznie na tzw. zadaniach planowanych, czyli takich, w których kierunek zmiany ruchu jest z góry znany. Tymczasem w warunkach sportowych – zwłaszcza w grach zespołowych – dominują sytuacje nieplanowane, w których reakcja musi być dostosowana do nieprzewidywalnych bodźców zewnętrznych, takich jak ruch przeciwnika czy tor lotu piłki. W takich przypadkach biomechaniczne strategie mogą różnić się znacząco od tych stosowanych w zadaniach planowanych. Dotychczasowe badania sugerują, że w warunkach nieplanowanych mogą występować inne czynniki biomechaniczne wpływające na jakość i skuteczność zmiany kierunku. Przykładowo, podczas nieplanowanego zwrotu zaobserwowano wyraźnie większe momenty odwodzące w stawie kolanowym niż w sytuacjach, gdzie ruch był wcześniej zaplanowany. Chociaż obserwacje te są obecnie wykorzystywane głównie w kontekście profilowania ryzyka urazów, istnieje potrzeba rozszerzenia analiz również na aspekty związane z wydajnością ruchu. Co istotne, mimo szeroko zakrojonego przeglądu literatury nie zidentyfikowano dotąd badań porównujących determinanty biomechaniczne wydajności pomiędzy warunkami planowanymi i nieplanowanymi w zadaniach COD. Z praktycznego punktu widzenia oznacza to, że trening oparty wyłącznie na zadaniach planowanych może nie w pełni oddawać wymagania rzeczywistych sytuacji meczowych. Zrozumienie tych różnic i dostosowanie bodźców treningowych do warunków nieprzewidywalnych może stanowić klucz do poprawy skuteczności zwrotów w dynamicznym środowisku gry. Przyszłe badania powinny zatem uwzględniać zarówno złożoność nieplanowanych reakcji, jak i poszczególne fazy ruchu, co umożliwi precyzyjniejsze przygotowanie zawodników do specyfiki rywalizacji sportowej. Wprowadzenie takich wieloaspektowych analiz w przyszłych badaniach pozwoli nie tylko na lepsze zrozumienie mechanizmów rządzących zmianą kierunku ruchu, ale także na opracowanie bardziej precyzyjnych i efektywnych programów treningowych. Dzięki temu trenerzy i zawodnicy będą mogli skuteczniej przygotować się do wymagań rywalizacji, zwiększając zarówno bezpieczeństwo, jak i efektywność sportową.
[1] Welch N, Richter C, Franklyn-Miller A, Moran K. Princi- pal component analysis of the biomechanical factors associ- ated with performance during cutting. J Strength Cond Res. 2021;35(6):1715–23.
[2] Brughelli M, Cronin J, Levin G, Chaouachi A. Understanding change of direction ability in sport: a review of resistance train- ing studies. Sports Med. 2008;38(12):1045–63.
[3] Young WB, Dawson B, Henry GJ. Agility and change-of- direction speed are independent skills: implications for train- ing for agility in invasion sports. Int J Sports Sci Coach. 2015;10(1):159–69.
[4] Young W, Rayner R, Talpey S. It’s time to change direc- tion on agility research: a call to action. Sports Med Open. 2021;7(1):12.
[5] Kozinc Ž, Sarabon N. Different change of direction tests assess different physical ability parameters: principal component anal- ysis of nine change of direction tests. Int J Sports Sci Coach. 2021;17:1137–46.
[6] Dos’Santos T, Thomas C, Jones PA. The effect of angle on change of direction biomechanics: comparison and inter-task relationships. J Sports Sci. 2021;39(22):2618–31.
[7] Nygaard Falch H, Guldteig Raedergard H, van den Tillaar R. Effect of different physical training forms on change of direc- tion ability: a systematic review and meta-analysis. Sports Med Open. 2019;5(1):53.
[8] Dos’Santos T, Thomas C, Jones PA. How early should you brake during a 180 degrees turn? A kinetic comparison of the antepenul- timate, penultimate, and final foot contacts during a 505 change of direction speed test. J Sports Sci. 2021;39(4):395–405.
[9] Dos’Santos T, McBurnie A, Thomas C, Comfort P, Jones PA. Biomechanical determinants of the modified and traditional 505 change of direction speed test. J Strength Cond Res. 2020;34(5):1285–96
[10] Marshall BM, Franklyn-Miller AD, King EA, Moran KA, Strike SC, Falvey ÉC. Biomechanical factors associated with time to complete a change of direction cutting maneuver. J Strength Cond Res. 2014;28(10):2845–51
[11] Singh U, Leicht AS, Connor JD, Brice SM, Alves A, Doma K. Biomechanical Determinants of Change of Direction Performance: A Systematic Review. Sports Med. 2025 Jul 16.
[12] Schreurs MJ, Benjaminse A, Lemmink K. Sharper angle, higher risk? The effect of cutting angle on knee mechanics in invasion sport athletes. J Biomech. 2017;3(63):144–50.
[13] Falch HN, Raedergard HG, van den Tillaar R. Effect of approach distance and change of direction angles upon step and joint kin- ematics, peak muscle activation, and change of direction perfor- mance. Front Sports Act Living. 2020;2: 594567.
[14] Havens KL, Sigward SM. Whole body mechanics differ among running and cutting maneuvers in skilled athletes. Gait Posture. 2015;42(3):240–5.
[15] Morin JB, Edouard P, Samozino P. Technical ability of force appli- cation as a determinant factor of sprint performance. Med Sci Sports Exerc. 2011;43(9):1680–8.
[16] Kozinc Z, Smajla D, Sarabon N. The relationship between lower limb maximal and explosive strength and change of direction abil- ity: comparison of basketball and tennis players, and long-distance runners. PLoS ONE. 2021;16(8): e0256347.
[17] Hewit J, Cronin J, Button C, Hume P. Understanding deceleration in sport. Strength Cond J. 2011;33:47–52.
[18] Noorkoiv M, Lavelle G, Theis N, Korff T, Kilbride C, Baltzopou- los V, et al. Predictors of walking efficiency in children with cer- ebral palsy: lower-body joint angles, moments, and power. Phys Ther. 2019;99(6):711–20.
[19] Debaere S, Delecluse C, Aerenhouts D, Hagman F, Jonkers I. From block clearance to sprint running: characteristics underlying an effective transition. J Sports Sci. 2013;31(2):137–49.
[20] Spiteri T, Hart NH, Nimphius S. Offensive and defensive agility: a sex comparison of lower body kinematics and ground reaction forces. J Appl Biomech. 2014;30(4):514–20.
[21] Comfort P, McMahon JJ, Lake JP, Ripley NJ, Triplett NT, Haff GG. Relative strength explains the differences in multi-joint rapid force production between sexes. PLoS ONE. 2024;19(2): e0296877.
[22] Nimphius S, McBride JM, Rice PE, Goodman-Capps CL, Capps CR. Comparison of quadriceps and hamstring muscle activity dur- ing an isometric squat between strength-matched men and women. J Sports Sci Med. 2019;18(1):101–8.
[23] Nimphius S. Exercise and sport science failing by design in understanding female athletes. Int J Sports Physiol Perform. 2019;14(9):1157–8.
[24] Young W, Farrow D. A review of agility: practical applications for strength and conditioning. Strength Cond J. 2006;28:24–9.
[25] Singh U, Connor JD, Leicht AS, Brice SM, Doma K. Acute effects of prior conditioning activity on change of direction per- formance: a systematic review and meta-analysis. J Sports Sci. 2023;41(18):1701–17.
[26] Giesche F, Stief F, Groneberg DA, Wilke J. Effect of unplanned athletic movement on knee mechanics: a systematic review with multilevel meta-analysis. Br J Sports Med. 2021;55(23):1366–78.
[26] Almonroeder TG, Garcia E, Kurt M. The effects of anticipation on the mechanics of the knee during single-leg cutting tasks: a systematic review. Int J Sports Phys Ther. 2015;10(7):918–28
