Witamina A - kompendium wiedzy - Testosterone Wiedza

Kategorie

Najczęściej czytane

Witamina A – kompendium wiedzy

Aktualnie prawie każdą witaminę możemy kupić w formie suplementu. Większość z nich jesteśmy w stanie dostarczyć z pożywienia. Warto więc wiedzieć, gdzie znajdziemy jaką witaminę oraz jakie dawki są tymi odpowiednimi. Często nie jesteśmy świadomi swoich niedoborów czy nadmiaru danej witaminy, ale pewne symptomy mogą dać nam o tym znać. Warto robić również okresowe badania i dbać o swoje zdrowie nie tylko od zewnątrz. Jedną z bardzo ważnych witamin jest właśnie witamina A.

Właściwości witaminy A

Witamina A – właściwości przeciwnowotworowe

Witamina A pełni różne ważne funkcje w organizmie – bierze udział w syntezie białek i w przemianach lipidów (tłuszczów), sprzyja zdolności regeneracyjnej komórek czy uczestniczy w prawidłowym przebiegu procesów wzrostowych. To niejedyne właściwości witaminy A. Jednak jedną z ważniejszych właściwości witaminy A jest to, że ma potencjalne działanie antynowotworowe – przypisuje się jej rolę w prewencji i spowolnieniu progresji nowotworów jelita grubego, stercza, piersi i płuc.

Witamina A na zdrowe oczy

Witamina A wchodzi w skład rodopsyny (barwnika wzrokowego znajdującego się w pręcikach siatkówki oka), biorąc  udział w procesie widzenia. Charakterystycznym objawem niedoboru witaminy A jest ślepota zmierzchowa, zwana  kurzą ślepotą, wywołana niedoborem rodopsyny.

Witamina A na trądzik i nie tylko

Witamina A przyspiesza odnowę naskórka, wzmacnia jego funkcję ochronną i zmniejsza utratę wody ze skóry. Zwiększa za to wytwarzanie kolagenu i elastyny – podstawowych składników budulcowych skóry. Poza tym likwiduje drobne zmarszczki i przebarwienia. Dzięki temu witamina A należy do najbardziej efektywnych składników preparatów przeciwstarzeniowych. Witamina A sprawia, że skóra jest jędrna, elastyczna i nawilżona. Wykazano także, że witamina A może wspomóc leczenie trądziku. Poza tym beta-karoten, czyli prowitamina A, jest dodatkowym „filtrem przeciwsłonecznym”, który zmniejsza wrażliwość na promieniowanie UV, a tym samym ryzyko poparzenia skóry.

Jest ważna dla kobiet w ciąży, bo ma działanie antyoksydacyjne i wzmacnia układ odpornościowy matki oraz dziecka.

Źródła witaminy A

Retinol, będący formą alkoholową witaminy A, oraz jego pochodne (retinoidy), do których zalicza się retinal (forma aldehydowa), kwas retinowy (forma kwasowa), pochodne estrowe retinolu (palmitynian i octan) występują głównie w tłuszczach pochodzenia zwierzęcego: wątróbce , maśle, śmietanie, w tłustym serze, mleku, jajach, śledziach, tuńczyku, makreli jest wykorzystywany przez organizm bezpośrednio po spożyciu.

Aktywność witaminy A wykazuje także β-karoten, określany jako prowitamina A, występujący w żółtych, czerwonych i zielonych produktach roślinnych (morele suszone i świeże, suszone i świeże śliwki, brzoskwinie, mango, papaja, czerwony grejpfrut, porzeczki, maliny, marchew, pietruszka, szpinak, botwinka, dynia, ziemniaki, jarmuż, papryka, brokuły, pomidory, kukurydza, kapusta, sałata).

Obecne w nich karotenoidy muszą być przekształcone w retinol, by witamina A była przyswojona. Pomaga w tym obecność chlorofilu, który sprawia, że pokarmy zielone zamieniają dwukrotnie więcej swojego karotenu na witaminę A niż pokarmy żółte. Przede wszystkim jednak o wchłanianiu się witaminy A z warzyw i owoców decyduje obecność tłuszczu. Zdrowe oleje wchodzą w synergiczną reakcję z betakarotenem: aktywują w przewodzie pokarmowym witaminę A, która z kolei poprawia wchłanianie żelaza zawartego w pożywieniu.

Ponadto witaminę A znajdziemy w mikroalagach (dunaliella, spirulina, chlorella, sinica), trawie pszenicznej i jęczmiennej, owocach dzikiej róży i czarnego bzu oraz w pokrzywie.

 

 

Retinol, czyli witamina młodości

Witamina A uczestniczy także w syntezie kolagenu, co sprawia, że jest ona jednym z podstawowych składników kosmetyków, które skutecznie przeciwdziałają starzeniu. Retinol jest składnikiem wielu kremów i preparatów, które m.in pomagają w leczeniu trądziku, ale także wspierają ogólną kondycję skóry. Terapia retinolem (bądź jego pochodnymi, czyli retinoidami) jest jednak długa i wymaga odpowiedniego przygotowania, a także nierzadko asysty lekarza dermatologa. Efekty takich działań są jednak znaczące – skóra wygląda młodziej, jest elastyczniejsza, do tego znika uciążliwy trądzik. Należy jednak pamiętać, aby długotrwałe stosowanie witaminy A fotouczula skórę, a więc jest ona bardzo wrażliwa na światło. Jeśli więcej planujemy intensywne opalanie w lecie, to lepiej zaplanować kurację retinoidami na miesiące zimowe czy jesienne (z drugiej strony, dieta bogata w witaminę A pozwala utrzymać opaleniznę w tym czasie). Działanie retinoidów, zwłaszcza na początku stosowania wygląda niekorzystnie – skóra jest zaczerwieniona i schodzi niczym po nadmiernym opalaniu. Dlatego należy kurację stosować cierpliwie i z wyczuciem, kluczowy jest odpowiedni dobór kosmetyków z witaminą A. Systematyczna kuracja retinolem spłyca zmarszczki, poprawia koloryt skóry, zwiększa jej elastyczność, a także rozjaśnia przebarwienia i piegi. W przypadku cery tłustej, mieszanej i trądzikowej witamina A w postaci kwasu retinowego potrafi ograniczyć ilość wydzielanego łoju, zmniejszyć widoczność porów oraz zniwelować tendencję do powstawania niepożądanych zmian skórnych. Istotne jest, by kosmetyki zawierające witaminę A i jej pochodne przechowywać w temperaturze nieprzekraczającej 35 stopni Celsjusza.Retinol poza odmłodzeniem powoduje zwiększenie sieci naczynek krwionośnych, dzięki czemu do skóry wraz z krwią dociera więcej tlenu i substancji odżywczych. Wszystkie drogocenne składniki, którymi karmimy skórę przez żołądek, mogą jeszcze intensywniej ją pielęgnować. Witamina A nie tylko chroni i odżywia skórę, ale także ją leczy. Pochodnymi witaminy A neutralizuje się nawet opryszczkę wargową i półpasiec (wywołany przez wirusy z rodziny Herpes), brodawki skórne (zakażenia wirusem brodawczaka), atopowe zapalenie skóry (AZS), łuszczycę, trądzik, owrzodzenia. Terapię retinoidami stosuje się w leczeniu czerniaka złośliwego, łupieżu czerwonego mieszkowego, rybiej łuski oraz rogowca dłoni i stóp.

Omega-3, D3 i K2MK7 w jednej kapsułce

Witamina A – maść, krem, krople. Co wybrać?

Wiele produktów aptecznych do stosowania zewnętrznie zawiera retinol. Kremy i maści z witaminą A polecane są przy nadmiernym rogowaceniu naskórka, odmrożeniach, oparzeniach słonecznych i wypryskach. Preparaty te przyspieszają gojenie się ran i regenerują suchą, łuszczącą się skórę.

Ponieważ niedobór witaminy A przyczynia się do zmniejszenia bariery ochronnej skóry, dlatego  maść ochronna z witaminą A powinna być w każdej domowej apteczce, zwłaszcza kiedy w domu są dzieci. Maść ta jest doskonałym specyfikiem do łagodzenia stanów zapalnych, sprzyja regeneracji naskórka, chroni także przed szkodliwym działaniem warunków atmosferycznych, takich jak silny wiatr, mróz czy słońce. Zapobiega wtedy uszkodzeniu naskórka, a jeśli do niego dojdzie – przyspiesza jego regenerację.

Produkty zawierające witaminę A, które są dostępne w aptece, mają coraz większe zastosowanie także jako domowe kosmetyki do pielęgnacji twarzy i całego ciała. I tak np. maść z witaminą A do nosa (ponieważ jest odpowiednio przebadana i oczyszczona) może służyć z powodzeniem jako przeciwzmarszczkowy krem pod oczy. Do kosmetyków do twarzy można dodawać witaminę A w kroplach, ale już bezpośrednio na dłoń, tuż przed nałożeniem na skórę. Można także użyć jej jak serum. Przeciwzmarszczkowe działanie retinolu potwierdzają specjalistyczne badania, dlatego tak powszechne jest stosowanie go w pielęgnacji twarzy.

W kosmetyce szerokie zastosowanie ma także beta-karoten, który chroni skórę przed uszkodzeniem wywołanym UVA. Witamina A w tabletkach jako suplement – jeśli jest taka potrzeba – może być stosowana dla uzupełnienia jej niedoborów w organizmie, a także w zapobieganiu i leczeniu chorób skóry. Badania potwierdziły np. że kuracja witaminą A w dawkach 15 i 21 mg  dziennie przez 12 miesięcy jest bezpieczna i rekomendowana w profilaktyce nowotworów skóry.

Skutki niedoborów

Osoby, które pracują przy komputerze, kobiety w ciąży, alkoholicy i palacze, a także osoby starsze to grupa potrzebująca większej ilości witaminy A.

Niedobór witaminy A najczęściej objawia się:

  • złym widzeniem po zmierzchu (tak zwana „kurza ślepota”),
  • wypadaniem włosów i ich łamliwością,
  • zahamowaniem wzrostu,
  • spierzchniętą skórą i wysypką,
  • wysychaniem rogówki i spojówki oka,
  • występowaniem kruchych i wolno rosnących paznokci,
  • zwiększoną podatnością na infekcje bakteryjne i wirusowe,
  • trądzikiem, wypryskami,
  • skłonnościami do biegunek.

 

 

Skutki nadmiaru

W dzisiejszych czasach coraz częściej sięgamy po suplementy witaminowe, lecz trzeba pamiętać, że nadmierne spożycie witaminy A, z uwagi na fakt gromadzenia się jej w wątrobie, może być toksyczne dla organizmu i niebezpieczne dla zdrowia. Dlatego tran rybi należy zażywać ściśle według zaleceń lekarze lub zgodnie z ulotką farmaceutyku.

Objawy nadmiaru (hiperwitaminozy) to:

  • nadpobudliwość i drażliwość,
  • nudności, wymioty,
  • bóle głowy,
  • bóle stawów i mięśni,
  • powiększenie wątroby i zaburzenia jej funkcji,
  • żółtawe zmiany skórne,
  • mniejsza zawartość wapnia w kościach,
  • wady wrodzone u dzieci matek, które w czasie ciąży doświadczyły hiperwitaminozy.

Metylowana forma witaminy B12

Co robić w przypadku niedoboru lub nadmiaru witaminy A?

W sytuacji stwierdzenia niedoboru lub nadmiaru witaminy A w organizmie, należy przeanalizować naszą codzienną dietę i w możliwy sposób ją zmodyfikować. W przypadku niedoboru – dodać do diety produkty bogate w witaminę A, a nadmiaru  – ograniczyć ich spożywanie. W przypadku wykrycia nadmiaru, należy zmniejszyć, a w szczególnych przypadkach zaprzestać zażywania suplementów witaminowych, w których znajduje się witamina A. Niekiedy nawet w przypadku odpowiednio zbilansowanej diety stwierdza się niedobór witaminy A. W takiej sytuacji należy rozważyć dodatkową suplementację. Najlepszym rozwiązaniem jest jednak skonsultowanie się z lekarzem dietetykiem, który ułoży odpowiednią dietę i zaleci podejmowanie odpowiednich kroków.

 

 

Zalecana dzienna dawka

Specjaliści z Instytutu Żywienia i Żywności zalecają, żeby dzienna dawka witaminy A nie przekraczała:

  • u dzieci (1-3 l.) –  400 µg
  • u dzieci (4-6 l.) – 450 µg
  • u dzieci (7-9 l.) – 500 µg
  • u dzieci (10-12 l.) – 600 µg;
  • u dzieci (13-18 l.) – 600 µg – 900 µg
  • u mężczyźni – 900 µg
  • u kobiety – 700 µg
  • u ciężarne – 770 µg
  • u matki karmiące piersią -1300 µg

Witamina A należy do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (podobnie jak E, D i K) i  magazynowana jest w tkance tłuszczowej oraz wątrobie. Dzięki temu jej niedobory w organizmie nie są tak częste, jak w przypadku witamin rozpuszczalnych w wodzie i wydalanych z moczem.

Podsumowanie

Jak widać witamina A to niezwykle ważna witamina, która ma istotne znaczenie dla funkcjonowania naszego organizmu. Ma duży udział w procesie widzenia, wpływa na wzrost, reguluje wzrost tkanki nabłonkowej i innych komórek organizmu. Oprócz tego działa przeciwnowotworowo, chroni nabłonek układu oddechowego przed drobnoustrojami, wzmacnia układ odpornościowy, zapobiega zakażeniom,  pomaga zwalczać bakterie i wirusy, utrzymuje prawidłowy stan skóry, włosów i paznokci, a także wpływa na prawidłowe funkcjonowanie błon komórkowych. To jeden z najważniejszych związków, który buduje odporność organizmu. Warto więc kontrolować jej poziom w organizmie.

 

Źródła:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Witamina_A

https://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dla-kazdego,witamina-a—zrodla–wplyw-na-organizm–skutki-niedoboru-i-przedawkowania,artykul,1721642.html

https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/apteczka/witamina-a-wlasciowosci-i-zastosowanie-w-kosmetyce-aa-vbx2-QKN5-2ASC.html

Vitamin A. Fact Sheet for Consumers. National Institutes of Health. Office of Dietary Supplements.

Mirosław JaroszNormy żywienia populacji polskiej – nowelizacja, Instytut Żywności i Żywienia, 2012,

https://apteline.pl/artykuly/witamina-a-i-jej-dzialanie-na-skore-w-jakiej-postaci-przyjmowac-witamine-a

Dariusz Włodarek: Dietetyka. Warszawa: Wydawnictwo Format-AB, 2005.

 

Studentka drugiego roku Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku, trener personalny, miłośniczka zdrowego stylu życia i treningów, szczególnie siłowni, która pomogła mi wyjść z zaburzeń odżywiania. Stawiam na zdrowy rozsądek i balans.

    Dodaj swój komentarz

    Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.*