Algi i białko z alg w żywieniu

Zdjęcie: Artiom Vallat, Unsplash

Globalny system produkcji żywności stoi obecnie w obliczu wyzwań. Gwałtownie rosnąca populacja ludzka, w połączeniu z postępującymi zmianami klimatycznymi, degradacją gleb oraz kurczeniem się zasobów naturalnych, sprawia, że tradycyjne metody rolnictwa stają się niewystarczające. Szacuje się, że do 2050 roku globalna produkcja żywności musi wzrosnąć o 70%, aby zaspokoić potrzeby żywieniowe populacji. W tym kontekście białko, jako absolutnie niezbędny makroskładnik odżywczy, prawdopodobnie stanie się towarem deficytowym. Sytuacja ta zmusza naukowców, dietetyków i branżę technologii żywności do poszukiwania nowych, zrównoważonych i gęstych odżywczo źródeł białka. Wśród wielu rozważanych kandydatów, algi wysuwają się na prowadzenie, oferując nie tylko ogromne korzyści zdrowotne, ale także znaczące zalety środowiskowe.

Algi to organizmy wodne, które wykorzystują proces fotosyntezy do wzrostu i charakteryzują się ogromną różnorodnością biologiczną. W ujęciu ogólnym możemy je podzielić na dwie główne kategorie:

• Mikroalgi: Mikroskopijne, jednokomórkowe organizmy, do których zaliczamy m.in. gatunki z rodzaju Chlorella (np. Chlorella vulgaris) oraz Spirulina (gatunek cyjanobakterii, tradycyjnie grupowany z algami ze względu na podobieństwa funkcjonalne i odżywcze).
• Makroalgi: Wielokomórkowe, złożone organizmy potocznie nazywane wodorostami lub glonami morskimi, do których zaliczamy m.in. brunatnice, krasnorosty i zielenice.

Zarówno mikroalgi, jak i makroalgi stanowią prawdziwą skarbnicę składników odżywczych. Są bogate w wysokiej jakości białko z pełnym profilem aminokwasów egzogennych, a także dostarczają szerokiej gamy witamin, minerałów, wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (PUFA) i złożonych polisacharydów. Zawartość białka w niektórych gatunkach mikroalg (np. Chlorella pyrenoidosa – 57-60% suchej masy) przewyższa tradycyjne źródła, takie jak jaja (53%) czy wołowina. Poza wartością odżywczą, algi produkują szerokie spektrum związków bioaktywnych, w tym karotenoidy, polifenole i fikobiliproteiny, które wykazują obiecujący potencjał w leczeniu i prewencji wielu chorób cywilizacyjnych.

 

Wartość odżywcza

Algi mają niezwykle długą historię wykorzystania w kuchniach rdzennych mieszkańców krajów azjatyckich, takich jak Japonia, Chiny czy Korea. Są powszechnie stosowane do owijania sushi (nori) czy jako baza do zup (wakame, kombu). Jednakże w kulturach zachodnich ich wykorzystanie jest wciąż ograniczone, głównie ze względu na specyficzny, intensywnie „morski” lub „rybi” smak i zapach.

Białko stanowi kluczowy komponent odpowiadający za wartość odżywczą alg. Jego zawartość różni się znacznie w zależności od gatunku:

• Makroalgi (wodorosty morskie): ogólnie posiadają niższą zawartość białka w porównaniu do mikroalg. Brunatnice (brązowe wodorosty) zawierają średnio około 15,9% białka w suchej masie. Krasnorosty (czerwone algi) oraz zielenice (zielone algi) charakteryzują się wyższymi wartościami, sięgającymi odpowiednio do 32,3% i 28,7%.
• Mikroalgi: gatunki takie jak Spirulina platensis i Chlorella vulgaris regularnie osiągają zawartość białka na poziomie sięgającym nawet 70% suchej masy.

Oprócz białka, algi są cennym źródłem innych związków bioaktywnych. Badania kliniczne wykazały, że suplementacja mikroalgą Tetraselmis chuii u młodych, zdrowych mężczyzn prowadzi do wzrostu masy mięśniowej oraz poprawy parametrów humoralnych (np. insulinopodobny czynnik wzrostu) i hematologicznych (wzrost liczby limfocytów). Zauważono również spadek masy tkanki tłuszczowej, liczby płytek krwi oraz obniżenie hematokrytu. Z kolei u osób starszych suplementacja mikroalgą Phaeodactylum tricornutum poprawia parametry mobilności, takie jak szybkość chodu i czas wstawania z krzesła, a także obniża poziom Interleukiny-6 (IL-6), co świadczy o działaniu przeciwzapalnym. Dodatkowo, polisacharydy siarczanowe pozyskiwane z alg z rodzaju Ulva wykazały zdolność do obniżania markerów zapalnych (IFN-γ, IL-1β, TNF), poprawy profilu lipidowego osocza oraz korzystnego modyfikowania mikrobiomu jelitowego.

Warto również podkreślić wyjątkową rolę makroalg jako doskonałego źródła biodostępnego jodu, pierwiastka kluczowego dla prawidłowego funkcjonowania tarczycy, co zostało potwierdzone w licznych badaniach na ludziach.

Olej z kryla od alinees – skoncentrowane źródło omega-3 – KUP TUTAJ

Jakość białka alg

Spirulina platensis i Chlorella vulgaris to jedne z najbogatszych naturalnych źródeł białka na Ziemi (60-70% masy suchej). Dla porównania, soja (często uważana za złoty standard białka roślinnego) zawiera od 36% do 40% białka w suchej masie. Ponadto algi te dostarczają wszystkich niezbędnych (egzogennych) aminokwasów w proporcjach, które są zgodne z rygorystycznymi zaleceniami FAO/WHO dla żywienia człowieka. To kompleksowe ujęcie aminokwasów wyraźnie kontrastuje z wieloma konwencjonalnymi białkami roślinnymi (np. pochodzącymi z roślin strączkowych czy zbóż), które często są ubogie w jeden lub więcej niezbędnych aminokwasów (np. metioninę lub lizynę).

Skorygowany wskaźnik strawności aminokwasów (PDCAAS) dla Spiruliny i Chlorelli mieści się w znakomitym przedziale od 0.75 do 1.0 (w zależności od szczepu i metody przetwarzania). Oznacza to, że biologiczna wartość i strawność białka z mikroalg zbliża się do wzorców wyznaczonych przez białko jaja kurzego i soję. Najnowsze wstępne dane na modelach zwierzęcych sugerują nawet, że niektóre mikroalgi (Spirulina platensis, Pavlova sp.) mogą osiągnąć wskaźnik DIAAS > 1, co czyni je białkiem absolutnie najwyższej klasy.

Poza budową mięśni, trawienie białek z alg uwalnia w przewodzie pokarmowym bioaktywne peptydy. Peptydy te, uwalniane podczas proteolizy, wykazują w badaniach in vitro oraz na modelach zwierzęcych szerokie spektrum działania: obniżają ciśnienie krwi (poprzez hamowanie enzymu konwertującego angiotensynę – ACE), działają przeciwutleniająco, immunomodulująco oraz przeciwzapalnie.

Z punktu widzenia budowy masy mięśniowej (tzw. syntezy białek mięśniowych – MPS), kliniczne badania z randomizacją wykazały, że pojedyncza dawka 25 gramów białka z Chlorelli lub Spiruliny prowadzi do poposiłkowego wzrostu stężenia aminokwasów we krwi oraz silnej stymulacji syntezy białek miofibrylarnych (w okresie 4 godzin po spożyciu). Stopień tej stymulacji był całkowicie porównywalny z efektem wywołanym przez białko zwierzęce o najwyższej jakości. Sprawia to, że algi stanowią doskonałą, wegańską alternatywę dla białka serwatkowego. Ponadto, doniesienia ze świata sportu sugerują, że włączenie do diety alg takich jak Tetraselmis chuii czy Arthrospira platensis zwiększa pobór tlenu (VO2) i modyfikuje profil hematologiczny u sportowców wytrzymałościowych, wspierając regenerację i wydajność.

 

Ochrona serca i profilu lipidowego

Choroby układu sercowo-naczynioweg są główną przyczyną zachorowalności i śmiertelności na świecie. Główne czynniki ryzyka obejmują podwyższony poziom cholesterolu całkowitego, triglicerydów i przewlekły stan zapalny. Choć samo białko z alg nie ma bezpośredniego działania hipolipemizującego, całościowe spożycie alg odgrywa kluczową rolę w poprawie zdrowia układu krążenia.

Niedobór długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 (LCn-3 PUFA), w szczególności kwasu eikozapentaenowego (EPA) i dokozaheksaenowego (DHA), istotnie zwiększa ryzyko chorób serca. Tradycyjnie uważa się tłuste ryby morskie za główne źródło EPA i DHA. Prawda jest jednak taka, że ryby nie syntetyzują tych kwasów – one jedynie kumulują je poprzez zjadanie mikroalg, które są pierwotnymi producentami kwasów omega-3 w łańcuchu pokarmowym morskich ekosystemów. Biorąc pod uwagę rosnącą popularność diet wegańskich oraz spadek spożycia ryb w dietach zachodnich, algi stanowią idealne, bezpośrednie i wolne od zanieczyszczeń (np. metali ciężkich, takich jak rtęć) źródło kwasów omega-3.

Liczne badania kliniczne potwierdzają biodostępność omega-3 z alg. Przykładowo:

• Olej z mikroalgi Schizochytrium sp. skutecznie podnosi poziom DHA w surowicy u osób na dietach wszystkożernych, wegetariańskich i wegańskich, przy czym największy wzrost obserwuje się u wegan.
• Ekstrakty z Nannochloropsis (po 12 tygodniach suplementacji) zwiększały poziom EPA i Indeks Omega-3 (O3I – stosunek EPA i DHA w błonach erytrocytów), jednocześnie obniżając poziom cholesterolu całkowitego i frakcji VLDL-C u zdrowych uczestników.
• Z kolei u pacjentów z łagodną hipercholesterolemią dzienne spożycie Chlorelli znacząco zmniejszało poziomy triglicerydów (TG), cholesterolu całkowitego oraz VLDL-C, zwiększając przy tym „dobry” cholesterol HDL.

Warto zaznaczyć, że suplementy z alg oparte głównie na DHA (np. z Ulkenia sp.) mogą czasem nieznacznie podnosić poziom cholesterolu LDL-C, co prawdopodobnie wynika z mechanizmów obniżania innych frakcji lipidów (VLDL).

Innym potężnym czynnikiem ryzyka chorób serca jest nadciśnienie. Kliniczne zastosowanie ekstraktów z Chlorelli wzbogaconych w kwas γ-aminomasłowy (GABA) wykazało znaczące obniżenie skurczowego ciśnienia krwi po 12 tygodniach suplementacji u dorosłych osób ze stanem przednadciśnieniowym. Podobne właściwości hipotensyjne udokumentowano dla makroalg takich jak Pyropia yezoensis i Undaria pinnatifida (wakame).

Koenzym Q10 od testosterone.pl – chroni serce i naczynia krwionośne – KUP TUTAJ

Otyłość i zespół metaboliczny

Globalna epidemia otyłości dotyka obecnie ponad 10% dorosłej populacji na świecie, a w krajach zurbanizowanych, takich jak USA, wskaźnik ten w 2023 roku przekroczył 40%. Otyłość jest ściśle powiązana z rozwojem cukrzycy typu 2 (T2DM), insulinoopornością i chorobami stawów. Włączenie alg do diety i programów odchudzających przynosi wysoce obiecujące rezultaty.

Czerwona alga Gelidium elegans po 12 tygodniach suplementacji (1000 mg ekstraktu dziennie) wykazała zdolność do redukcji masy ciała, wskaźnika BMI oraz redukcji wisceralnej tkanki tłuszczowej u ludzi. Na poziomie molekularnym wykazano, że alga ta hamuje różnicowanie adipocytów (komórek tłuszczowych) poprzez „wyciszanie” specyficznych czynników transkrypcyjnych, takich jak PPARγ, C/EBPα i SREBP-1.

 

Szczególną uwagę naukowców przykuwa fukoksantyna – unikalny karotenoid występujący głównie w brązowych wodorostach oraz mikroaldze Phaeodactylum tricornutum. Badania na kobietach z nadwagą udowodniły, że fukoksantyna stosowana w połączeniu z olejem z pestek granatu, skutecznie wspiera utratę wagi, zmniejsza całkowitą ilość tkanki tłuszczowej, a co niezwykle istotne – obniża natłuszczenie wątroby.

Z punktu widzenia prewencji cukrzycy typu 2 ogromny potencjał drzemie w florotaninach (polifenolach z brązowych wodorostów, np. Ascophyllum nodosum i Fucus vesiculosus). Związki te działają jako naturalne inhibitory enzymów trawiennych węglowodanów: α-glukozydazy i α-amylazy. Hamując te enzymy, algi spowalniają rozkład cukrów złożonych w jelitach, co prowadzi do drastycznego zmniejszenia poposiłkowych skoków glukozy i insuliny. W jednym z badań podanie 500 mg ekstraktu przed posiłkiem bogatym w węglowodany poprawiło wrażliwość na insulinę bez obciążania trzustki.

Ponadto alginiany, powszechne polisacharydy z brunatnic, stosowane w wyższych dawkach (np. 15 g), silnie absorbują wodę, pęczniejąc w żołądku, co drastycznie zwiększa uczucie sytości i ogranicza późniejsze spożycie kalorii. Meta-analiza 17 badań klinicznych (Lak et al.) dotycząca Spiruliny wykazała, że jej dłuższa suplementacja (powyżej 12 tygodni) w dawkach ≥2 g dziennie prowadzi do istotnej statystycznie utraty wagi oraz obniżenia wskaźnika BMI, szczególnie u osób starszych i z kliniczną otyłością.

 

Wzmocnienie ddporności i działanie [rzeciwwirusowe

Prawidłowo funkcjonujący układ immunologiczny to tarcza przed infekcjami, stanami zapalnymi i procesami kancerogennymi. Algi zawierają prawdziwą farmakopeę natury: polifenole, karotenoidy, specyficzne włókna polisacharydowe i wielonienasycone kwasy tłuszczowe, które działają potężnie immunomodulująco.

Niezwykle ciekawe badanie (Nakano i wsp.) przeprowadzono na kobietach w ciąży i matkach karmiących. Suplementacja Chlorellą nie tylko podniosła poziom sekrecyjnej immunoglobuliny A (IgA) w mleku matki, ale dodatkowo obniżyła w nim stężenie toksycznych dioksyn. IgA jest niezbędna dla noworodka – powleka jego nabłonek jelitowy, chroniąc przed antygenami i patogenami. Podejrzewa się, że peptydy i błonnik z Chlorelli stymulują limfocyty B w tkance limfatycznej przewodu pokarmowego (GALT), aktywując tzw. oś jelito-gruczoł sutkowy.

U sportowców, którzy na skutek przetrenowania doświadczają tzw. okna immunosupresyjnego (spadek odporności po ciężkim wysiłku), Chlorella zapobiegała powysiłkowemu spadkowi IgA w ślinie. Wykazano również, że algi te zwiększają miano przeciwciał po szczepieniu przeciw grypie u zdrowych osób po 50. roku życia, wzmacniając skuteczność szczepionki.

 

Na poziomie szlaków cytokinowych, 8-tygodniowa suplementacja Chlorellą u ludzi zdrowych stymulowała wzrost produkcji interferonu gamma (IFN-γ) oraz interleukiny 1 beta (IL-1β), ukierunkowując organizm na odpowiedź typu Th1 oraz drastycznie podnosząc aktywność tzw. komórek NK (Natural Killers) – wyspecjalizowanych limfocytów odpowiadających za niszczenie komórek nowotworowych i zainfekowanych wirusami.

Wybitne są również właściwości przeciwwirusowe alg. Przygotowany na bazie tasmańskiej Undaria pinnatifida preparat skutecznie hamował reaktywację uśpionego wirusa opryszczki (HSV-1 i HSV-2) u pacjentów, a jota-karagen (wyizolowany z czerwonych alg), stosowany w formie sprayu do nosa u dzieci, drastycznie zmniejszał miano wirusów odpowiedzialnych za objawy przeziębienia. Fukoidan z alg brązowych obniżył nawet o ponad 42% ilość prowirusa HTLV-1 (wirus T-limfotropowy człowieka).

Przeciwzapalne i autoimmunologiczne właściwości alg ujawniają się także w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS). Suplementacja olejem z mikroalgi Schizochytrium sp. u pacjentów z RZS wpłynęła na znaczące zmniejszenie liczby bolesnych i obrzękniętych stawów. Wytłumaczeniem tego zjawiska jest przebudowa błon komórkowych – olej z alg zmniejszył w nich stosunek kwasu arachidonowego (prozapalnego) do kwasu EPA i DHA (przeciwzapalnych), odcinając szlaki produkcji eikozanoidów, wywołujących zapalenie. Skuteczność alg odnotowano również w problemach dermatologicznych, takich jak łuszczyca (krem z alg Gracilaria) oraz w profilaktyce starzenia skóry wywołanego przez słońce i zaawansowane końcowe produkty glikacji (ekstrakty z Dunaliella salina).

 

Potęga antyoksydantów

Stres oksydacyjny, wynikający z nierównowagi między reaktywnymi formami tlenu i azotu (RONS) a naturalnym systemem antyoksydacyjnym organizmu, jest winowajcą przewlekłego zmęczenia, szybszego starzenia, degeneracji tkanek i zwiększonego ryzyka raka.

Algi uderzają w stres oksydacyjny dzięki wysokiemu stężeniu naturalnych karotenoidów (np. luteiny) oraz polifenoli. Badania Okada i współpracowników wykazały, że spożycie Chlorelli podnosi całkowitą zdolność antyoksydacyjną osocza i jednocześnie drastycznie obniża poziom dialdehydu malonowego (MDA) – głównego biomarkera zniszczeń powodowanych przez peroksydację lipidów w komórkach. Suplementowani badani znosili dużo lepiej zmęczenie po intensywnym wysiłku (potwierdzone spadkiem na wizualnej skali zmęczenia F-VAS). Podobne anty-zmęczeniowe oraz opóźniające wyczerpanie efekty opisano w przypadku Spiruliny badanej u osób poddawanych krótkoterminowym, wysokointensywnym treningom fizycznym.

Co niezwykle intrygujące, w populacji otyłej, brązowe algi z rodzaju Ascophyllum nodosum wykazały zdolność do redukcji uszkodzeń DNA. Jest to kluczowe odkrycie, ponieważ uszkodzenia nici DNA w komórkach korelują z insulinoopornością, ogólnoustrojowym stanem zapalnym oraz oczywiście nowotworami. Redukcja takich uszkodzeń oferuje potężne działanie prewencyjne w kierunku poprawy zdrowia metabolicznego i długowieczności.

Witamina C od testosterone.pl – jeden z najbardziej skutecznych i najbardziej zbadanych przeciwutleniaczy – KUP TUTAJ

Funkcje Poznawcze, pamięć i walka z depresją

Zaburzenia neurodegeneracyjne, w tym choroba Alzheimera (AD) czy demencja starcza, dewastują jakość życia osób starszych. Za procesy te odpowiada w dużej mierze neurostres oksydacyjny i nagromadzenie się patologicznych struktur białkowych.

Liczne badania dowodzą neuroprotekcyjnych właściwości alg. W erotrocytach osób w podeszłym wieku często gromadzą się toksyczne wodoronadtlenki fosfolipidów (PLOOH), których obecność jest markerem i czynnikiem rozwoju demencji. Stwierdzono, że podaż Chlorelli (bogatej w przeciwutleniacz luteinę) znacznie hamuje akumulację tych związków.

W testach klinicznych przeprowadzonych w Korei na osobach z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI), podawanie 70% etanolowego ekstraktu ze Spirulina maxima przyniosło spektakularną poprawę. U pacjentów z grupy leczonej nastąpiła istotna statystycznie poprawa wyników w testach uczenia się wzrokowego oraz wizualnej pamięci roboczej. Pozytywny wpływ na pamięć roboczą oraz sprawność neurofizjologiczną odnotowano także po zastosowaniu sfermentowanej makroalgi Laminaria japonica oraz ekstraktów z Phaeodactylum tricornutum. Ten ostatni szczep mikroalgi w połączeniu z naturalną kofeiną (guaraną) przetestowano na graczach e-sportowych (gamerach) – zaledwie 30 dni stosowania poskutkowało znaczną poprawą elastyczności poznawczej, skróceniem czasu reakcji oraz poprawą szybkości przetwarzania informacji.

Potencjał alg wykracza poza samo zapobieganie otępieniu, docierając do obszaru leczenia zaburzeń nastroju i depresji. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami depresyjnymi (MDD), 6-tygodniowa kuracja suplementami z Chlorella vulgaris przyniosła uśmierzenie objawów somatycznych i poznawczych, znacząco obniżając wyniki pacjentów w Skali Depresji Becka (BDI-II) i Szpitalnej Skali Lęku i Depresji (HADS). Ponadto algi takie jak Ulva lactuca pomagały w zwalczaniu objawów anhedonii (niezdolności do odczuwania przyjemności) i zaburzeń snu.

 

Podsumowanie

Podsumowując, zgromadzone dotychczas dane naukowe i kliniczne jednoznacznie sugerują, że algi (zarówno zjawiskowe w swoim bogactwie białka mikroalgi, jak i pełne prozdrowotnego błonnika oraz minerałów makroalgi) są jednymi z najbardziej fascynujących nutraceutyków na naszej planecie. Ich bogactwo obejmuje wysokoprzyswajalne białka, bezcenne kwasy tłuszczowe omega-3, silne antyoksydanty i unikalne polisacharydy.

Przez dekady, naturalne i alternatywne formy terapii opierały się na obiegowych opiniach. Dziś dysponujemy danymi z prób klinicznych, które obiektywnie dowodzą, że włączenie gatunków takich jak Spirulina, Chlorella, Fucus vesiculosus czy Phaeodactylum tricornutum do naszej rutyny wspiera walkę z głównymi plagami cywilizacyjnymi – otyłością, nadciśnieniem, cukrzycą typu 2, miażdżycą, a także stresem oksydacyjnym, przyspieszonym starzeniem oraz neurodegeneracją. Skutecznie uodparniają one nasz organizm i obniżają ogólnoustrojowy stan zapalny.

Jednakże świat nauki wciąż wymaga odpowiedzi na kilka pytań. Przedstawione dowody kliniczne opierają się nierzadko na stosunkowo małych grupach badawczych i cechują się pewną niejednorodnością metodologiczną, co sprawia, że należy zachować krytyczne spojrzenie na mechanizmy dawkowania. Istnieje nagląca potrzeba prowadzenia szeroko zakrojonych, rygorystycznych, długoterminowych i standaryzowanych badań na rozległych, różnorodnych populacjach.

Algi to fundament naszego ekosystemu. Pora, by stały się także mocnym fundamentem globalnego żywienia, odgrywając w nadchodzących dziesięcioleciach kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa żywnościowego ludzkości i pomagając w utrzymaniu długiego, zdrowego życia. W miarę jak technologia będzie radzić sobie z wyzwaniami smakowymi i ekonomicznymi, algi płynnie przejdą z niszowego suplementu w proszku do statusu codziennego, ratującego zdrowie i klimat superfoodu.

 

Literatura

1. Godfray, H.C.J.; Beddington, J.R.; Crute, I.R.; Haddad, L.; Lawrence, D.; Muir, J.F.; Pretty, J.; Robinson, S.; Thomas, S.M.; Toulmin, C. Food Security: The Challenge of Feeding 9 Billion People. Science 2010, 327, 812–818.
2. Bleakley, S.; Hayes, M. Algal Proteins: Extraction, Application, and Challenges Concerning Production. Foods 2017, 6, 33.
3. Sousa, I.; Gouveia, L.; Batista, A.; Raymundo, A. Microalgae in Novel Food Products. In Food Chemistry Research Developments; Konstantinos, N., Papadopoulus, P.P., Eds.; Nova Science Publishers: New York, NY, USA, 2008; pp. 75–112.
4. Puertas, G.; Vázquez, M. Evaluation of the Composition and Functional Properties of Whole Egg Plasma Obtained by Centrifugation. Int. J. Food Sci. Technol. 2021, 56, 5268–5276.
5. Holdt, S.L.; Kraan, S. Bioactive Compounds in Seaweed: Functional Food Applications and Legislation. J. Appl. Phycol. 2011, 23, 543–597.
6. Angell, A.R.; Mata, L.; De Nys, R.; Paul, N.A. The Protein Content of Seaweeds: A Universal Nitrogen-to-Protein Conversion Factor of Five. J. Appl. Phycol. 2016, 28, 511–524.
7. García, Á.; Toro-Román, V.; Siquier-Coll, J.; Bartolomé, I.; Muñoz, D.; Maynar-Mariño, M. Effects of Tetraselmis Chuii Microalgae Supplementation on Anthropometric, Hormonal and Hematological Parameters in Healthy Young Men: A Double-Blind Study. Int. J. Environ. Res. Public. Health 2022, 19, 6060.
8. Stiefvatter, L.; Frick, K.; Lehnert, K.; Vetter, W.; Montoya-Arroyo, A.; Frank, J.; Schmid-Staiger, U.; Bischoff, S.C. Potentially Beneficial Effects on Healthy Aging by Supplementation of the EPA-Rich Microalgae Phaeodactylum tricornutum or Its Supernatant—A Randomized Controlled Pilot Trial in Elderly Individuals. Mar. Drugs 2022, 20, 716.
9. Roach, L.A.; Meyer, B.J.; Fitton, J.H.; Winberg, P. Improved Plasma Lipids, Anti-Inflammatory Activity, and Microbiome Shifts in Overweight Participants: Two Clinical Studies on Oral Supplementation with Algal Sulfated Polysaccharide. Mar. Drugs 2022, 20, 500.
10. Teas, J.; Braverman, L.E.; Kurzer, M.S.; Pino, S.; Hurley, T.G.; Hebert, J.R. Seaweed and Soy: Companion Foods in Asian Cuisine and Their Effects on Thyroid Function in American Women. J. Med. Food 2007, 10, 90–100.
11. Aquaron, R.; Delange, F.; Marchal, P.; Lognoné, V.; Ninane, L. Bioavailability of Seaweed Iodine in Human Beings. Cell. Mol. Biol. Noisy Gd. Fr. 2002, 48, 563–569.
12. Noahsen, P.; Kleist, I.; Larsen, H.M.; Andersen, S. Intake of Seaweed as Part of a Single Sushi Meal, Iodine Excretion and Thyroid Function in Euthyroid Subjects: A Randomized Dinner Study. J. Endocrinol. Investig. 2020, 43, 431–438.
13. Clark, C.D.; Bassett, B.; Burge, M.R. Effects of Kelp Supplementation on Thyroid Function in Euthyroid Subjects. Endocr. Pract. 2003, 9, 363–369.
14. Boye, J.; Zare, F.; Pletch, A. Pulse Proteins: Processing, Characterization, Functional Properties and Applications in Food and Feed. Food Res. Int. 2010, 43, 414–431.