Obrazek wyróżniający: Karsten Winegeart
Trening proprioceptywny może wpływać na wiele aspektów funkcjonowania organizmu, w tym na kontrolę ruchu, prędkość chodu oraz podstawową sprawność funkcjonalną. Oddziałuje również na funkcje motoryczne, somatosensoryczne i sensomotoryczne, zdolność utrzymywania równowagi oraz funkcjonowanie stawu kolanowego. W sporcie odpowiednio zaplanowany trening proprioceptywny, dostosowany do specyfiki danej dyscypliny, może przyczyniać się do poprawy sprawności fizycznej oraz ograniczenia ryzyka występowania urazów. Propriocepcja odgrywa istotną rolę w osiąganiu wysokiego poziomu sprawności sportowej, ponieważ umożliwia organizmowi odbieranie i interpretowanie informacji dotyczących położenia poszczególnych części ciała, wykonywanego ruchu oraz utrzymywania równowagi. Trening proprioceptywny jest formą aktywności fizycznej ukierunkowaną na rozwijanie tych zdolności. Lepsza świadomość ułożenia ciała oraz kontrola wykonywanych ruchów mają znaczenie zarówno dla poprawy wyników sportowych, jak i ograniczenia ryzyka urazów oraz doskonalenia umiejętności ruchowych. Ćwiczenia proprioceptywne mogą być wykorzystywane podczas takich czynności, jak bieganie, zmiana kierunku ruchu, skoki czy wykonywanie obrotów na jednej kończynie. Znajdują również zastosowanie w zwiększaniu stabilności stawów, poprawie kontroli mięśniowej i czucia ułożenia stawu, a także w profilaktyce i rehabilitacji urazów oraz doskonaleniu sprawności motorycznej. Dzięki zdolności do lepszego dostosowywania się do zmieniających się warunków ruchowych trening proprioceptywny może wspierać sportowców w utrzymywaniu odpowiedniej równowagi, stabilności i kontroli nad ciałem, które są niezbędne podczas wykonywania złożonych czynności sportowych. Znaczenie propriocepcji w sporcie jest szeroko podkreślane w kontekście profilaktyki urazów, rehabilitacji, identyfikacji uzdolnień sportowych oraz poprawy poziomu wykonania sportowego. Sprawność w zakresie utrzymywania równowagi, która jest ściśle powiązana z funkcjonowaniem propriocepcji, może sprzyjać osiąganiu lepszych wyników sportowych oraz zmniejszać ryzyko występowania urazów kończyn dolnych. Badania wskazują ponadto, że ćwiczenia proprioceptywne mogą przyczyniać się do zwiększenia stabilności stawów, ograniczenia ryzyka kontuzji oraz poprawy dynamicznej kontroli nerwowo-mięśniowej u osób uprawiających sport. Przykładowo, u szermierzy trening proprioceptywny może poprawiać dynamiczną kontrolę nerwowo-mięśniową poprzez zwiększenie stabilności stawu skokowego, co może mieć znaczenie w profilaktyce urazów. Korzyści wynikające z tego rodzaju treningu nie ograniczają się jednak wyłącznie do aspektów motorycznych. Wykazano również, że trening proprioceptywny mięśni głębokich tułowia może pozytywnie wpływać na funkcje wykonawcze u młodych zawodniczek koszykówki. Ponadto ćwiczenia proprioceptywne mogą wspomagać stabilność stawu ramiennego oraz poprawiać zdolność wykonywania rzutów u zawodników piłki wodnej, a także zwiększać dokładność czucia proprioceptywnego w obrębie barku, co może mieć znaczenie dla osiągania wysokiego poziomu sportowego. Dokładność informacji proprioceptywnych ma również istotne znaczenie dla utrzymania stabilności stawu kolanowego, prawidłowego wykonywania ruchów oraz ograniczania ryzyka wystąpienia urazów w różnych dyscyplinach sportowych. Co więcej, długotrwały trening nerwowo-mięśniowy może korzystnie wpływać na czucie ułożenia stawu skokowego u sportowców, wskazując na możliwość utrzymywania się pozytywnych efektów treningu w dłuższej perspektywie. Pomimo rosnącego zainteresowania propriocepcją i jej znaczeniem dla sprawności sportowej oraz profilaktyki urazów, konieczne jest prowadzenie dalszych badań w tym zakresie. Dotychczasowa literatura nie dostarcza bowiem pełnej wiedzy dotyczącej skuteczności i zastosowania treningu proprioceptywnego w różnych dyscyplinach sportowych. Potrzebne są szczególnie badania ukierunkowane na określone problemy oraz dyscypliny, które pozwolą dokładniej określić możliwości praktycznego wykorzystania tego rodzaju treningu. Dotychczasowe przeglądy systematyczne i metaanalizy dotyczące metod treningowych stosowanych w profilaktyce urazów sportowych wskazują, że trening proprioceptywny może skutecznie ograniczać ryzyko wystąpienia kontuzji. Jego działanie profilaktyczne może być korzystne w porównaniu z niektórymi innymi metodami treningowymi, między innymi stretchingiem. Jednocześnie zwraca się uwagę na występujące w praktyce błędy i niedociągnięcia związane ze stosowaniem treningu proprioceptywnego w sporcie, co wskazuje na potrzebę dalszego udoskonalania metod jego prowadzenia. W literaturze podkreśla się również niewystarczającą liczbę badań dotyczących efektów treningu w sportach bezkontaktowych oraz urazów kończyn górnych. Wskazuje to na potrzebę dalszego analizowania zastosowania treningu proprioceptywnego w różnych dyscyplinach sportowych, szczególnie w odniesieniu do ryzyka urazów związanych z ruchami kończyn górnych [1].
Wpływ treningu proprioceptywnego na umiejętności techniczne
Trening proprioceptywny może stanowić istotny element przygotowania sportowego, ponieważ jego regularne stosowanie może wpływać nie tylko na zdolności związane z utrzymywaniem równowagi, ale również na jakość wykonywania określonych czynności technicznych charakterystycznych dla danej dyscypliny. Prawidłowo rozwinięta propriocepcja umożliwia zawodnikowi dokładniejsze rozpoznawanie położenia własnego ciała oraz poszczególnych jego segmentów, dzięki czemu możliwe jest bardziej precyzyjne kontrolowanie wykonywanych ruchów i dostosowywanie ich do aktualnej sytuacji podczas rywalizacji sportowej. W badaniach prowadzonych wśród koszykarzy zaobserwowano, że kilkutygodniowe programy treningu proprioceptywnego mogą przyczyniać się do poprawy wybranych umiejętności technicznych, takich jak dokładność wykonywania podań, a w przypadku zawodników również skuteczność oddawania rzutów. Podobne zależności obserwowano w innych dyscyplinach zespołowych. U piłkarzy trening proprioceptywny wiązano między innymi z poprawą prowadzenia piłki, wykonywania podań, oddawania strzałów oraz gry głową. W przypadku młodych zawodników wskazywano również na poprawę kontroli piłki oraz wykonywania podań na różne odległości. Korzystne zmiany obserwowano także u młodych zawodniczek piłki siatkowej, u których trening proprioceptywny mógł wspierać rozwój takich elementów technicznych, jak zagrywka i odbicie piłki. Wpływ propriocepcji na umiejętności techniczne można wiązać przede wszystkim z jej znaczeniem dla koordynacji ruchowej, równowagi oraz dynamicznej kontroli nerwowo-mięśniowej. Zawodnik, który posiada lepiej rozwinięte czucie położenia własnego ciała, jest w stanie dokładniej kontrolować zakres i kierunek wykonywanego ruchu, a także szybciej reagować na zmieniające się warunki zewnętrzne. Ma to szczególne znaczenie w sportach, w których wykonywanie czynności technicznych odbywa się przy dużej prędkości i jednocześnie wymaga zachowania odpowiedniej stabilności całego ciała [2-4].
WPC80 od testosterone.pl – źródło pełnowartościowego białka – KUP TUTAJ
Propriocepcja a równowaga i kontrola posturalna
Jednym z najczęściej obserwowanych efektów stosowania treningu proprioceptywnego jest poprawa zdolności utrzymywania równowagi oraz kontroli posturalnej. Zdolności te mają szczególne znaczenie w sporcie, ponieważ większość czynności ruchowych wymaga nieustannego kontrolowania położenia środka ciężkości ciała oraz odpowiedniego dostosowywania napięcia mięśniowego do wykonywanego zadania. Poprawa kontroli posturalnej pozwala zawodnikowi zachować stabilność zarówno podczas pozostawania w określonej pozycji, jak i w trakcie wykonywania dynamicznych ruchów. Korzystne zmiany w zakresie równowagi obserwowano między innymi u koszykarzy, piłkarzy, siatkarzy, szermierzy oraz zawodników taekwondo. Efekty treningu mogą dotyczyć zarówno równowagi statycznej, związanej z utrzymywaniem stabilnej pozycji ciała, jak również równowagi dynamicznej, która jest niezbędna podczas przemieszczania się, zmiany kierunku ruchu, skoków czy wykonywania szybkich manewrów. Jednym z mechanizmów odpowiedzialnych za poprawę równowagi może być zwiększenie zdolności organizmu do właściwego wykorzystywania informacji proprioceptywnych pochodzących z mięśni, ścięgien i stawów. Szczególne znaczenie może mieć sprawniejsze przetwarzanie informacji dotyczących położenia stawu skokowego, ponieważ umożliwia ono szybsze reagowanie na niewielkie zmiany pozycji ciała i odpowiednie dostosowanie napięcia mięśniowego. W rezultacie zawodnik może skuteczniej utrzymywać stabilną pozycję oraz kontrolować swoje ciało podczas wykonywania złożonych ruchów. Poprawa równowagi może mieć również bezpośrednie znaczenie dla jakości wykonywania czynności technicznych. Zawodnik posiadający dobrą kontrolę posturalną jest w stanie utrzymać stabilną pozycję podczas wykonywania ruchu, co może ułatwiać precyzyjne wykonanie podania, rzutu, odbicia czy strzału. Z tego względu rozwijanie równowagi powinno być traktowane nie tylko jako element przygotowania motorycznego, ale również jako czynnik wspierający doskonalenie techniki sportowej [5-8].
Wpływ treningu proprioceptywnego na szybkość, zwinność i zdolności skocznościowe
Trening proprioceptywny może wpływać również na wybrane zdolności motoryczne, w szczególności na szybkość, zwinność oraz zdolność wykonywania dynamicznych i eksplozywnych ruchów. W badaniach przeprowadzonych wśród sportowców obserwowano poprawę zwinności u zawodników różnych dyscyplin, między innymi piłkarzy, a także poprawę zdolności skocznościowych u sportowców uprawiających lekkoatletykę. W niektórych przypadkach odnotowywano również korzystne zmiany w zakresie siły maksymalnej. Związek pomiędzy treningiem proprioceptywnym a poprawą szybkości i zwinności może wynikać z jego wpływu na koordynację nerwowo-mięśniową oraz zdolność organizmu do szybkiego reagowania na zmiany położenia ciała. Podczas dynamicznych czynności sportowych zawodnik musi w krótkim czasie odpowiednio aktywować określone grupy mięśniowe, ustabilizować stawy, a następnie wykonać ruch w pożądanym kierunku. Lepsza kontrola proprioceptywna może ułatwiać sprawne wykonywanie poszczególnych etapów tego procesu. Szczególne znaczenie ma to podczas przyspieszania, hamowania oraz nagłej zmiany kierunku biegu. W takich sytuacjach zawodnik musi w bardzo krótkim czasie dostosować pozycję ciała oraz napięcie mięśniowe do nowych warunków. Poprawa równowagi i stabilności uzyskana dzięki treningowi proprioceptywnemu może ułatwiać wykonywanie tego rodzaju ruchów, co może przekładać się na większą efektywność poruszania się podczas rywalizacji. W przypadku zdolności skocznościowych istotną rolę może odgrywać sprawność przechodzenia pomiędzy ekscentryczną i koncentryczną pracą mięśni. Efektywne wykorzystanie tego mechanizmu pozwala na szybsze wygenerowanie dużej siły w krótkim czasie, co jest szczególnie ważne podczas skoków, sprintów oraz innych dynamicznych działań. Trening proprioceptywny może zatem wspierać nie tylko kontrolę sensoryczną ruchu, lecz także jego sprawne wykonanie pod względem motorycznym [9-11].
Trening proprioceptywny a siła mięśniowa i stabilność stawów
Kolejnym obszarem, na który może oddziaływać trening proprioceptywny, jest stabilność stawów oraz prawidłowa aktywacja mięśni odpowiedzialnych za ich kontrolę. Wykonywanie ćwiczeń wymagających utrzymywania równowagi zmusza organizm do ciągłego dostosowywania napięcia poszczególnych grup mięśniowych w celu utrzymania odpowiedniej pozycji ciała. Regularne powtarzanie takich zadań może prowadzić do poprawy koordynacji pracy mięśni oraz zwiększenia skuteczności mechanizmów stabilizujących stawy. Poprawa czucia położenia stawu pozwala zawodnikowi dokładniej określać jego aktualne ustawienie i odpowiednio reagować na zmiany zachodzące podczas wykonywania ruchu. Jest to szczególnie ważne w przypadku aktywności charakteryzujących się dużą dynamiką, podczas których występują szybkie zmiany obciążenia oraz kierunku ruchu. Sprawniejsze rozpoznawanie położenia stawu może umożliwiać wcześniejsze uruchomienie odpowiednich mechanizmów stabilizacyjnych. Odpowiednia stabilizacja stawów stanowi podstawę prawidłowego wykonywania wielu czynności sportowych. Stabilny staw pozwala na efektywne przekazywanie siły pomiędzy poszczególnymi segmentami ciała, a jednocześnie umożliwia zachowanie kontroli nad wykonywanym ruchem. Z tego względu poprawa funkcji proprioceptywnych może mieć znaczenie zarówno dla jakości wykonania ruchowego, jak i dla ograniczenia niekorzystnych przeciążeń struktur narządu ruchu [12,13].
Znaczenie propriocepcji w prewencji urazów
Rozwijanie zdolności proprioceptywnych może stanowić ważny element działań ukierunkowanych na ograniczenie ryzyka występowania urazów sportowych. Podczas wykonywania dynamicznych ruchów organizm musi nieustannie odbierać informacje dotyczące położenia poszczególnych części ciała oraz odpowiednio na nie reagować. Jeżeli reakcja stabilizacyjna jest wystarczająco szybka i precyzyjna, możliwe jest utrzymanie prawidłowego ustawienia stawów nawet w sytuacjach nagłej zmiany kierunku lub obciążenia. Trening proprioceptywny może wspierać mechanizmy odpowiedzialne za stabilizację stawów, utrzymywanie równowagi oraz kontrolę nerwowo-mięśniową. Zwiększenie skuteczności tych mechanizmów może być szczególnie istotne podczas lądowania po skoku, gwałtownego zatrzymania, zmiany kierunku biegu czy wykonywania ruchów na niestabilnym podłożu. W tego rodzaju sytuacjach organizm musi bardzo szybko dostosować napięcie mięśniowe i ustawienie stawów do aktualnych warunków. Szczególne znaczenie przypisuje się treningowi proprioceptywnemu w profilaktyce urazów stawu skokowego. Poprawa czucia położenia stawu oraz zwiększenie zdolności do utrzymywania równowagi mogą ograniczać sytuacje, w których dochodzi do niekontrolowanego ustawienia kończyny. Włączenie ćwiczeń proprioceptywnych do programu przygotowania sportowego może być zatem jednym z elementów kompleksowej strategii ograniczania ryzyka kontuzji [1].
Wpływ propiocepcji na sprawność motoryczną
Rozwój propriocepcji może mieć istotne znaczenie dla ogólnej sprawności motorycznej sportowców, ponieważ zdolność prawidłowego rozpoznawania położenia własnego ciała stanowi podstawę precyzyjnego sterowania ruchem. Informacje proprioceptywne pozwalają układowi nerwowemu określać położenie poszczególnych segmentów ciała bez konieczności ciągłego kontrolowania ich wzrokiem. Dzięki temu możliwe jest płynne wykonywanie ruchów nawet wtedy, gdy warunki zewnętrzne zmieniają się bardzo szybko. Sportowcy o wysokim poziomie wytrenowania często charakteryzują się lepszą dokładnością czucia proprioceptywnego oraz większą zdolnością do kontrolowania siły mięśniowej. Część tych zdolności może być związana z indywidualnymi predyspozycjami, jednak odpowiednio zaplanowany i systematycznie realizowany trening może również prowadzić do ich rozwoju. Wielokrotne wykonywanie zadań wymagających precyzyjnej kontroli ruchu sprzyja doskonaleniu współpracy pomiędzy układem nerwowym a mięśniami. Poprawa funkcji proprioceptywnych może w konsekwencji prowadzić do sprawniejszego wykonywania ruchów, lepszej koordynacji oraz większej precyzji działań sportowych. Ma to szczególne znaczenie w dyscyplinach, w których zawodnik musi jednocześnie kontrolować własne ciało, reagować na ruch przeciwnika oraz wykonywać określone czynności techniczne [14,15].
Trening propipocepcji jako uzupełnienie kompleksowego treningu sportowego
Współczesne przygotowanie sportowe wymaga rozwijania wielu wzajemnie powiązanych zdolności, takich jak siła, szybkość, wytrzymałość, zwinność, koordynacja oraz zdolność do szybkiego reagowania na bodźce zewnętrzne. Wraz ze wzrostem poziomu rywalizacji sportowej zwiększają się również wymagania stawiane organizmowi zawodnika, co może prowadzić do większych obciążeń układu ruchu i zwiększać znaczenie działań profilaktycznych. Z tego względu trening proprioceptywny może stanowić wartościowe uzupełnienie tradycyjnych metod przygotowania motorycznego. Jego zastosowanie pozwala jednocześnie rozwijać zdolności związane z równowagą, stabilizacją stawów, kontrolą nerwowo-mięśniową i koordynacją ruchową. Połączenie ćwiczeń proprioceptywnych z treningiem siłowym, szybkościowym, technicznym i koordynacyjnym umożliwia bardziej kompleksowe przygotowanie zawodnika do wymagań konkretnej dyscypliny. Włączenie treningu proprioceptywnego do programu przygotowania sportowego może być szczególnie uzasadnione w dyscyplinach, w których występują częste zmiany kierunku ruchu, skoki, lądowania, przyspieszenia i nagłe zatrzymania. Rozwijanie zdolności odpowiedzialnych za kontrolę położenia ciała może w takich warunkach wspierać zarówno poprawę jakości wykonywanych czynności, jak i działania ukierunkowane na ograniczenie ryzyka wystąpienia urazów.
Ultra Fish Oil od Apollo’s Hegemony – źródło niezbędnych kwasów tłuszczowych – KUP TUTAJ
Przykładowe ćwiczenia
Ćwiczenia proprioceptywne mogą przyjmować różnorodne formy i być dostosowywane do wieku, poziomu sprawności fizycznej oraz specyfiki uprawianej dyscypliny sportowej. Ich wspólną cechą jest konieczność kontrolowania ułożenia ciała, utrzymywania stabilności oraz dostosowywania napięcia mięśniowego do warunków wykonywanego ruchu. W trakcie ćwiczeń układ nerwowy otrzymuje informacje dotyczące położenia poszczególnych części ciała i wykorzystuje je do korygowania pozycji oraz ruchu. Dzięki temu trening proprioceptywny może wspierać współpracę pomiędzy układem nerwowym, mięśniami i strukturami stawowymi. W praktyce treningowej często wykorzystuje się ćwiczenia na niestabilnych powierzchniach, które zwiększają wymagania w zakresie utrzymania równowagi i kontroli posturalnej. Stosuje się między innymi deski równoważne, dyski sensomotoryczne, poduszki równoważne oraz inne przyrządy powodujące kontrolowane zaburzenia stabilności. Ćwiczenia na takim podłożu wymagają ciągłych korekt ustawienia ciała i angażują mięśnie stabilizujące. Stopień trudności można zwiększać poprzez zmianę pozycji wyjściowej, ograniczenie kontroli wzrokowej, dodanie zadania ruchowego lub zwiększenie dynamiki ćwiczenia. Do podstawowych ćwiczeń proprioceptywnych należą stanie na jednej nodze na stabilnym lub niestabilnym podłożu, utrzymywanie równowagi z zamkniętymi oczami, przysiady jednonóż oraz kontrolowane przenoszenie ciężaru ciała. Można również wykonywać rzuty i chwyty piłki podczas stania na jednej kończynie. Zadania te wymagają jednoczesnego utrzymywania stabilnej pozycji oraz wykonywania dodatkowej czynności ruchowej, co zwiększa ich trudność i angażuje różne grupy mięśniowe. W przypadku sportowców ćwiczenia proprioceptywne można łączyć z elementami technicznymi charakterystycznymi dla danej dyscypliny, np. prowadzeniem, podawaniem lub przyjmowaniem piłki podczas utrzymywania równowagi. Takie połączenie pozwala tworzyć warunki bardziej zbliżone do sytuacji występujących podczas rywalizacji sportowej, w których zawodnik musi jednocześnie kontrolować położenie ciała i wykonywać zadanie techniczne. Istotnym elementem treningu proprioceptywnego jest stopniowe zwiększanie poziomu trudności. Początkowo można stosować proste zadania na stabilnym podłożu, a następnie wprowadzać niestabilne podłoże, pozycję jednonóż, ograniczenie informacji wzrokowych czy dodatkowe czynności ruchowe. Stopniowanie trudności umożliwia dostosowanie obciążenia do możliwości ćwiczącego oraz systematyczny rozwój zdolności proprioceptywnych. Ćwiczenia te angażują przede wszystkim mięśnie odpowiedzialne za stabilizację kończyn dolnych, stawów skokowych, kolanowych i biodrowych, a także mięśnie miednicy i tułowia. Ich prawidłowa aktywacja pomaga utrzymać odpowiednie ustawienie segmentów ciała i ograniczać nadmierne wychylenia podczas ruchu. Szczególne znaczenie ma praca mięśni głębokich, uczestniczących w stabilizacji poszczególnych części ciała podczas zmian obciążenia. Podczas wykonywania ćwiczeń proprioceptywnych układ nerwowo-mięśniowy analizuje informacje pochodzące z receptorów znajdujących się w mięśniach, ścięgnach i stawach. Pozwalają one określić aktualne położenie ciała i wykrywać zmiany jego ustawienia. W odpowiedzi układ nerwowy uruchamia reakcje mięśniowe umożliwiające utrzymanie lub przywrócenie stabilnej pozycji. Powtarzanie takich zadań może sprzyjać doskonaleniu szybkości i dokładności reakcji nerwowo-mięśniowych. Regularne wykonywanie ćwiczeń proprioceptywnych może wspierać rozwój równowagi, koordynacji ruchowej i kontroli posturalnej, a także poprawę stabilizacji stawów oraz wykonywania złożonych czynności ruchowych. Ma to znaczenie szczególnie w sporcie, gdzie dynamiczne ruchy wymagają szybkiego reagowania na zmieniające się warunki. Rozwijanie zdolności proprioceptywnych może ułatwiać utrzymanie prawidłowej pozycji ciała, kontrolowanie ruchu i wykonywanie zadań technicznych. Ćwiczenia proprioceptywne mogą być stosowane jako samodzielna forma treningu lub jako element rozgrzewki, treningu motorycznego, specjalistycznego czy postępowania rehabilitacyjnego. Ich dobór powinien uwzględniać cel treningowy, poziom sprawności oraz specyfikę wykonywanej aktywności. Odpowiednie różnicowanie ćwiczeń pozwala stopniowo zwiększać wymagania stawiane układowi nerwowo-mięśniowemu i rozwijać zdolność utrzymywania stabilności w coraz bardziej złożonych warunkach ruchowych [1].
Literatura:
[1] Yılmaz O, Soylu Y, Erkmen N, Kaplan T, Batalik L. Effects of proprioceptive training on sports performance: a systematic review. BMC Sports Sci Med Rehabil. 2024 Jul 4;16(1):149
[2] Zacharakis ED, Bourdas DI, Kotsifa MI, Bekris EM, Velentza ET, Kostopou- los NI. Effect of balance and proprioceptive training on balancing and technical skills in 13-14-year-old youth basketball plyers. J Phys Educ Sport. 2020;20(5):2487–500
[3] Nikolaos K, Evangelos B, Nikolaos A, Emmanouil K, Panagiotis K. The effect of a balance and proprioception training program on amateur basketball play- ers’ passing skills. J Phys Educ Sport. 2012;12(3):316
[4] Gidu DV, Badau D, Stoica M, Aron A, Focan G, Monea D, Calota ND. The effects of proprioceptive training on balance, strength, agility and dribbling in adolescent male soccer players. Int. J. Environ. Res. Public Health. 2022;19(4), 2028
[5] Deshpande N, Simonsick E, Metter EJ, Ko S, Ferrucci L, Studenski S. Ankle pro- prioceptive acuity is associated with objective as well as self-report measures of balance, mobility, and physical function. Age. 2016;38:1–9.
[6] Chen X, Qu X. Age-related differences in the relationships between lower- limb joint proprioception and postural balance. Hum Factors. 2019;61(5):702– 1
[7] Song Q, Zhang X, Mao M, Sun W, Zhang C, Chen Y, Li L. Relationship of Proprioception, cutaneous sensitivity, and muscle strength with the balance control among older adults. J Sport Health Sci. 2021;10(5):585–93.
[8] Burhaein E, Ibrahim BK, Pavlovic R. The relationship of limb muscle power, balance, and coordination with instep shooting ability: a correlation study in under-18 football athletes. Int J Hum Mov Sports 2020;Sci.8(5), 265–70
[9] Khorjahani A, Mirmoezzi M, Bagheri M, Kalantariyan M. Effects of trx suspen- sion training on proprioception and muscle strength in female athletes with functional ankle instability. Asian J Sports Med. 2021;12(2). https://doi. org/10.5812/asjsm.107042.
[10 Hajouj E, Hadian M, Mir S, Talebian S, Ghazi S. Effects of innovative land-based proprioceptive training on knee joint position sense and function in athletes with anterior cruciate ligament reconstruction: a randomized controlled trial. Arch Neurosci. 2021;8(1). https://doi.org/10.5812/ans.111430.
[11] Miyaç Göktepe M, Günay M. The effects of proprioceptive exercise pro- gramme given to female footballers their on balance, proprioceptive sense and functional performance. J Hum Sci. 2019;16(4):1051–70.
[12] Arslan F, Kaya M, Baltaci G, Taskin H, Erkmen N. The effect of eight-week proprioception training program on dynamic postural control in taekwondo athletes. Univ Ann Ser Phys Educ Sport Sci Mov Health. 2010;10(1), 93 – 9.
[13] Lockard M, Gable T. Efficacy of balance training to improve balance of young female gymnasts. Sci Gymnast J. 2023;15(1):87–96
[14] Lephart SM, Giraldo JL, Borsa PA, Fu FH. Knee joint proprioception: a compari- son between female intercollegiate gymnasts and controls. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 1996;4(2):121–4.
[15] Romero-Franco N, López E, Lomas-Vega R, Hita‐Contreras F, Martínez‐Amat A. Effects of proprioceptive training program on core stability and center of gravity control in sprinters. J Strength Cond Res. 2012;26(8):2071
